Τι έκρυψε η NASA για το Απόλλων 11; (Ντοκιμαντέρ)

Πριν από χρόνια, η δημόσια τηλεόραση φιλοξένησε ένα ντοκιμαντέρ ισπανικής παραγωγής σχετικά με τις αλήθειες και τα ψέματα που ειπώθηκαν ή γράφτηκαν για την πρώτη επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη. Η ωριαία παραγωγή (που έκτοτε... χάθηκε από τα αρχεία της ΕΡΤ!) παρουσιάζει βίντεο και ηχητικά που δεν έχουν ξαναδεί το φως της δημοσιότητας. Ντοκουμέντα που ανατρέπουν όλα όσα ξέραμε και επιβεβαιώνουν όσα υποθέταμε για τη NASA και τους πραγματικούς λόγους που εστάλησαν στην κατά τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους κατοικημένη και κατάφυτη (!) Σελήνη το «Απόλλων 11» και άλλες πέντε αποστολές.

Στην απευθείας σύνδεση με την Σελήνη, η χρονική καθυστέρηση της άφιξης του ήχου στη Γη είχε επιτρέψει στη NASA να «κόψει» τον συγκεκριμένο διάλογο.

Έτσι, εκατομμύρια τηλεθεατών που παρακολουθούσαν με κομμένη την ανάσα τα πρώτα βήματα του ανθρώπου στο φεγγάρι δεν τον άκουσαν ποτέ! Στο ισπανικό ντοκιμαντέρ, ο διάλογος Άρμοστρονγκ- NASA ακούγεται για πρώτη φορά!!!

Το ραντεβού με τους εξωγήινους ορίστηκε για τα επόμενα 20 χρόνια

Ρώσοι επιστήμονες αναμένουν η ανθρωπότητα να συναντηθεί με την... εξωγήινη ζωή μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες.
«Η γένεση της ζωής είναι το ίδιο αναπόφευκτη με την δημιουργία των ατόμων...Η ζωή υπάρχει σε άλλους πλανήτες και θα την συναντήσουμε στα επόμενα 20 χρόνια» δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων Ιντερφαξ ο Αντρέι Φίνκελσταϊν, διευθυντής του Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Αστρονομίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών.
Μιλώντας σε διεθνές φόρουμ αφιερωμένο στην αναζήτηση της εξωγήινης ζωής, ο Φίνκελσταϊν είπε ότι το 10% των γνωστών πλανητών που περιστρέφονται γύρω από τους ήλιους στον γαλαξία μας μοιάζουν με την Γη.
Αν μπορεί εκεί να βρεθεί νερό, τότε μπορεί να βρεθεί και ζωή, είπε ο ίδιος και πρόσθεσε ότι οι εξωγήινοι πιθανότητα θα μοιάζουν με τους ανθρώπους - με δύο χέρια, δύο πόδια και ένα κεφάλι.
«Μπορεί το χρώμα του δέρματός τους να διαφέρει, αλλά και σε εμάς συμβαίνει αυτό», είπε.

Γατάκια Ρώσοι... εμείς τους έχουμε βρει ήδη και τους ψηφίζουμε... παρακάτω είναι οι φωτογραφίας τους ανεπεξέργαστες.

Εκτροχιασμένοι πλανήτες κυκλοφορούν χαμένοι στο Διάστημα

Πολλοί πλανήτες φαίνεται ότι περνούν όλη τους τη ζωή στη μοναξιά (καλλιτεχνική απεικόνιση)   (Φωτογραφία:  Αρχείο ΔΟΛ ) 

Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο

Αδέσποτοι πλανήτες που περιφέρονται χωρίς να βρίσκονται σε τροχιά γύρω από κάποιο άστρο ή που «γυρίζουν» σε τεράστια απόσταση από αυτό ενδέχεται να συνωστίζονται στο Σύμπαν ζαλίζοντας κυριολεκτικά τους αστροφυσικούς.

Η ανακάλυψη έγινε από διεθνή ομάδα επιστημόνων και δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Nature. Προτού καλά καλά ανακοινωθεί επίσημα έχει ήδη εξάψει τη φαντασία αλλά και ανάψει τα πνεύματα μεταξύ των ειδικών, εφόσον αντιβαίνει σε όλες τις παραδεδεγμένες θεωρίες.

Εκτός τροχιάς

Η διεθνής ομάδα των ερευνητών, οι οποίοι προέρχονται από πανεπιστήμια της Ιαπωνίας, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Νέας Ζηλανδίας, της Βρετανίας και της Χιλής, έχει εντοπίσει σε ένα μικρό τμήμα του Γαλαξία μας 10 πλανήτες οι οποίοι έχουν μάζα παρόμοια με του Δία. Οι πλανήτες αυτοί φαίνεται να κινούνται σε τροχιά σε πολύ μεγάλη απόσταση από το άστρο τους ή και να βρίσκονται εντελώς εκτός τροχιάς.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους, οι νέου τύπου αυτοί πλανήτες είναι ιδιαίτερα διαδεδομένοι, τουλάχιστον στη «γειτονιά» μας: ενδέχεται, όπως τονίζουν, να ξεπερνούν κατά 50% τους «συμβατικούς» πλανήτες που περιφέρονται γύρω από άστρα και να είναι διπλάσιοι από τα άστρα που υπάρχουν στον γαλαξία μας.

Οι «ορφανοί» πλανήτες προβληματίζουν ιδιαίτερα τους επιστήμονες. Αν κινούνται εκτός τροχιάς αντιβαίνουν στον ίδιο τον ορισμό του πλανήτη, τουλάχιστον έτσι όπως τον γνωρίζουμε στο ηλιακό μας σύστημα και οι εδικοί αδυνατούν να εξηγήσουν πώς σχηματίστηκαν. Ακόμη όμως και αν βρίσκονται σε τροχιές μεγάλων αποστάσεων, το μέγεθος, η μάζα και ο αριθμός τους υποδηλώνουν ότι οι μεγάλου μεγέθους, αεριώδους σύστασης πλανήτες είναι πολύ περισσότεροι από ό,τι πιστεύαμε ως τώρα.

Μέχρι σήμερα και άλλοι ερευνητές έχουν εντοπίσει σώματα που κινούνται ελεύθερα σε περιοχές του Σύμπαντος όπου σχηματίζονται νέα άστρα, οι «γίγαντες» που συνέλαβαν τα όργανα της συγκεκριμένης ομάδας ερευνητών φαίνονται όμως να είναι διαφορετικοί. Οι ειδικοί ελπίζουν ότι η περαιτέρω μελέτη τους θα προσφέρει πολύτιμες γνώσεις σχετικά με τον σχηματισμό των πλανητών.

Ορατοί με τον «μικροφακό»

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Τακαχίρο Σούμι του Πανεπιστημίου της Οσάκα, δεν παρατήρησαν τους νέου τύπου πλανήτες άμεσα. Οι περισσότερες τεχνικές που διαθέτει σήμερα η επιστήμη προσφέρονται για την ανίχνευση πλανητών κοντά στα άστρα τους, η οποία είναι και πιο εύκολη. Για αυτούς που βρίσκονται σε μεγαλύτερη απόσταση, μια ενδεδειγμένη μέθοδος είναι ο εντοπισμός τους μέσω του φαινομένου του «βαρυτικού μικροφακού»: της μεγέθυνσης δηλαδή του φωτός του άστρου τους που προκαλεί η μάζα τους όταν περνούν από μπροστά του.

Παρατηρώντας σχολαστικά επί δυο χρόνια περισσότερα από 50 εκατομμύρια άστρα του Γαλαξία μας οι ειδικοί εντόπισαν τελικά 10 τέτοια «περιστατικά» στα οποία όμως οι πλανήτες δεν φαίνονταν να κινούνται γύρω από κάποιο άστρο.

Η τεχνική που χρησιμοποίησαν δεν μπορεί να αποκλείσει την ύπαρξη ενός «μητρικού» άστρου, βεβαιώνει όμως ότι, αν αυτό υπάρχει, οι εν λόγω πλανητες κινούνται γύρω του σε απόσταση τουλάχιστον τόσο μεγάλη όσο αυτή που χωρίζει τον Κρόνο από τον Ηλιο. Με βάση αυτό το δεδομένο και το γεγονός ότι οι πλανήτες που βρίσκονται σε τόσο μεγάλες αποστάσεις από το άστρο τους είναι σπάνιοι στο Σύμπαν, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι νεοακαλυφθέντες πλανήτες είναι «ορφανοί» και δεν συνδέονται με κάποιο μητρικό άστρο.

Αντιρρήσεις και θεωρίες

Κάποιοι επιστήμονες δεν πείθονται από αυτό το επιχείρημα και θεωρούν ότι η πλειονότητα των ανακαλυφθέντων σωμάτων θα πρέπει να κινείται γύρω από κάποιο άστρο το οποίο προς το παρόν παραμένει αόρατο. Αυτό γιατί η κίνηση γύρω από ένα άστρο αποτελεί, σύμφωνα με τη θεωρία, βασική προϋπόθεση για τον σχηματισμό κάθε πλανήτη.

Η Λίζα Καλτενέγκερ του Κέντρου Αστροφυσικής Χάρβαρντ-Σμιθσόνιαν εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτική στις δηλώσεις της στο πρακτορείο Associated Press, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι η ανακάλυψη έχει ιδιαίτερη σημασία. «Αν πράγματι τα ουράνια αυτά σώματα δεν βρίσκονται σε τροχιά» τόνισε «τότε δεν εμπίπτουν στον ορισμό που γνωρίζουμε για τους πλανήτες».

Εξίσου διστακτικός υπήρξε μιλώντας στο περιοδικό New Scientist ο Στάιν Σιγκούρντσον του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια, ο οποίος δήλωσε ότι δεν πιστεύει πως μια τόσο συντριπτική πλειονότητα πλανητών δεν έχει μητρικό άστρο. Παραδέχθηκε ωστόσο ότι η μελέτη υποδηλώνει αδιαμφισβήτητα ότι ένας μεγάλος αριθμός πλανητών πλανάται ελεύθερος στο Σύμπαν.

Από την πλευρά της η Σάρα Σίγκερ του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης υπογράμμισε ότι η νέα μελέτη υποστηρίζει τη θεωρία ότι κάποιοι πλανήτες ενδέχεται να «αποβάλλονται» από τα ηλιακά συστήματά τους εξαιτίας των βαρυτικών αλληλεπιδράσεων με τα «αδέλφια» τους.

Αυτή είναι μια από τις βασικές «γραμμές» της νέας έρευνας. «Η ανακάλυψη αυτών των ελεύθερων πλανητών μας λέει πόσοι πλανήτες έχουν δημιουργηθεί και έχουν αποβληθεί από την τροχιά τους» δήλωσε ο κ. Σούμι.

Βήμα Science

Newsroom ΔΟΛ

Ο «βρώμικος» ρόλος του Ηλιου

Νέα ευρήματα φέρουν το άστρο μας ως υπεύθυνο για την πρόκληση σεισμών στον πλανήτη και στη... Σελήνη!

Ο φλοιός του πλανήτη μας, με χαραγμένα επάνω του - με κίτρινο - τα όρια των τεκτονικών πλακών του. Με κόκκινο φαίνονται τα επίκεντρα των σεισμών άνω των 5 ρίχτερ να συσσωρεύονται κυρίως σε αυτά τα όρια, σαν νήματα μπάλας που κοντεύουν να σπάσουν

 Οι ελληνικές λέξεις «κρίση» και «χρυσή» παρουσιάζουν στα μάτια των ξένων μια απροσδόκητη ομοιότητα, με τη διαφοροποίησή τους εύκολα αντιληπτή μόνο από τους γνώστες της ελληνικής. Αυτά ως προς το γλωσσολογικόν του θέματος, διότι ιστορικά όλοι γνωρίζουν πως κάθε κρίση παρουσιάζει μια χρυσή ευκαιρία για κάποιους. Για παράδειγμα, η πρόσφατη συμφορά και η επακολουθήσασα κρίση στην Ιαπωνία έδωσαν τη χρυσή ευκαιρία σε έναν... αστρολόγο να αναδειχθεί προφήτης: είχε προβλέψει ότι θα συμβεί μεγα-σεισμός και τσουνάμι με αίτιο που απέδιδε στο πλησίασμα της Σελήνης προς τη Γη, το λεγόμενο «περίγειο».

Οι τρεις ηλιακές εκλάμψεις που προηγήθηκαν του σεισμού της Ιαπωνίας όπως τις είδε ο δορυφόρος LASCO C2

Αντίστοιχη χρυσή ευκαιρία έδωσε η εν λόγω κρίση για να διαψευσθεί ένα άλλο «επιστημονικό δεδομένο» της εποχής μας: σε συνέντευξη του Ιουνίου 2010 (βλ. http://www.tovima.gr/science/article/?aid=340233) ο τότε υποδιευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), Φινλανδός Ολι Χαϊνόνεν (Οlli Ηeinonen), απάντησε στις ανησυχίες μας για την ασφάλεια των πυρηνικών εργοστασίων που ετοιμάζονται στην Τουρκία ως εξής: «Για τις εγκαταστάσεις σε σεισμογενείς περιοχές, όπως αυτές στην Τουρκία, η Ιαπωνία έχει δώσει από καιρό τις λύσεις με τον σχεδιασμό πυρηνικών εργοστασίων που κατορθώνουν να έχουν τους πιο υψηλούς δείκτες ασφαλείας στο πιο σεισμογενές έδαφος!». Δυστυχώς, ο σεισμός των 9 ρίχτερ έβγαλε νοκ άουτ τέσσερις πυρηνικούς αντιδραστήρες της Ιαπωνίας αποδεικνύοντας ότι η «λύση» εγγυόταν μόνο κρίση. Και τη «λύση» αυτή επιμένει να εφαρμόσει τώρα η γείτων με ένα πυρηνικό εργοστάσιο στη γειτονιά της Κύπρου, στο Ακουγιού, μόλις 25 χιλιόμετρα μακριά από ενεργό τεκτονικό ρήγμα, και ένα στη Σινώπη του Ευξείνου Πόντου. Μάλιστα τη Δευτέρα 15.3.2011 ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας Τανέρ Γιλντίζ έσπευσε να διαβεβαιώσει: «Ο σεισμός της Ιαπωνίας δεν θα επηρεάσει τα σχέδιά μας να χτίσουμε πυρηνικά εργοστάσια». Ουαί υμίν...

Μία ακόμη πιο κολοσσιαίων διαστάσεων «χρυσή ευκαιρία για κρίση» όμως παρουσιάζει η τρίτη περίπτωση ενδεχόμενης διάψευσης των «επιστημονικών δεδομένων» μας: η πιθανότητα να προκαλούνται οι μεγα-σεισμοί από μεγα-εκρήξεις στον Ηλιο. Εναν Ηλιο που μόλις πρόσφατα ξύπνησε από μια απροσδόκητα μακρά «χειμερία νάρκη» και τώρα βρυχάται και εκτοξεύει κολασμένους πίδακες φωτιάς στους πλανήτες του!
Για το τι πραγματικά ισχύει θα έπρεπε να περιμένουμε τους αρμόδιους επιστήμονες να αποφανθούν αφού εξετάσουν τα νέα δεδομένα. Καθώς όμως η «ελέω Διαδικτύου υστερία» εύκολα εξαπλώνεται, χρήσιμο είναι να κάνουμε μια πρώτη προσπάθεια χαρτογράφησης του νέου τοπίου του κόσμου μας. Και όλα αυτά ενόσω μία ακόμη «κρίση του παρελθόντος» δίνει τη χρυσή ευκαιρία στους αρχαιολόγους να βρουν την... Ατλαντίδα: όπως παρουσιάστηκε από το κανάλι του National Geographic στις 13 Μαρτίου 2011, διεθνής ομάδα ερευνητών ισχυρίζεται ότι εντόπισε τη βυθισμένη Ατλαντίδα στα βαλτοτόπια της ισπανικής Cadiz και ότι... είχε καταστραφεί από τσουνάμι!

Ο «σεληνιασμός» της Γης
Ο αστρολόγος Ρίτσαρντ Νόουλι (Richard Nolle) ανήκει σε αυτούς που «εξ επαγγέλματος» παρακολουθούν τη συμπεριφορά της Σελήνης. Σημειώνει όλες τις συζυγίες και τα περίγειά της. Πρόσεξε ότι, όταν συνέπιπταν, οι παλίρροιες δυνάμωναν. Και έπειτα πρόσεξε ότι όποτε το περίγειο της Σελήνης γινόταν ελάχιστο - πράγμα που συμβαίνει κάθε 18,5 χρόνια - συνέβαιναν μεγάλοι σεισμοί και καταποντισμοί στον πλανήτη μας. Συγκεκριμένα σημείωσε ότι είχαμε συζυγία και ελάχιστο περίγειο της Σελήνης όταν ένας τυφώνας έπληξε τη Νέα Αγγλία των ΗΠΑ το 1938, μια μεγάλη πλημμύρα την Αυστραλία το 1955, ένας μεγα - σεισμός 8,1 ρίχτερ το Περού το 1974, ένας σεισμός 7,3 ρίχτερ στο Landers της Καλιφόρνιας το 1992 και... ο τυφώνας Κατρίνα και το τσουνάμι της Σουμάτρας το 2005. Κατέστρωσε έναν χάρτη «παραθύρων κινδύνου» και προειδοποίησε - από το 2009 - για την επικινδυνότητα των ημερών που συνέβησαν ο σεισμός της Αϊτής και αυτός του Christenchurch (στη Ν. Ζηλανδία).

Χθες, 19 Μαρτίου, είχαμε όχι απλώς μια τέτοια Υπερσελήνη (κατά την ορολογία του Νόουλι) αλλά μια «ακραία Υπερσελήνη», κατά την οποία το Φεγγάρι βρέθηκε σε απόσταση μόλις 356.577 χιλιομέτρων από τη Γη. Ο Νόουλι έσπευσε να προειδοποιήσει μέσω της ιστοσελίδας του ότι «στο διάστημα 16-22 Μαρτίου ενδέχεται να συμβούν ακραίες πλημμύρες, σεισμοί άνω των 5 ρίχτερ και ίσως εκρήξεις ηφαιστείων».

Δεδομένου ότι οι σεισμοί ανά την υφήλιο συνεχίζουν μια τρελή κούρσα (241 την Πέμπτη 10/3, 456 στις 11/3, 621 στις 14/3) και με την ευαισθησία των ημερών προφανή, τηλεοπτικά δίκτυα έσπευσαν να πάρουν συνέντευξη από τον ίδιο αλλά και απαντήσεις από τους επιστήμονες. Οι αστρονόμοι και οι σεισμολόγοι που ρωτήθηκαν απέρριψαν μετά βδελυγμίας τις αιτιάσεις του αστρολόγου. Σύμφωνα με τις κρατούσες θεωρίες, πώς θα μπορούσε το ελαχιστότατο μαγνητικό πεδίο της Σελήνης να ξυπνήσει τον Εγκέλαδο στη Γη; Η απάντηση όμως του καθηγητή Αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο Caltech, του Peter Goldreich, άφησε ένα περιθώριο αλληλεπίδρασης: «Αυτό που συμβαίνει όταν έχουμε περίγειο της Σελήνης είναι ότι σημειώνεται σεισμική δραστηριότητα στην ίδια τη Σελήνη. Το ανακαλύψαμε από τους σεισμογράφους που άφησαν εκεί οι αστροναύτες των αποστολών Apollo». Δηλαδή, από το πλησίασμα «κουνιέται ο λιγνός αλλά όχι και ο χοντρός»!

Πρόσφατα όμως ο Gregory Ryskin του Νorthwestern University των ΗΠΑ διετύπωσε τη θεωρία ότι «τα ηλεκτραγωγά άλατα των θαλασσών δημιουργούν ένα “ωκεάνιο μαγνητικό πεδίο” που αλλοιώνει εκείνο που παράγεται από το εσωτερικό της Γης» (βλ. http://www.tovima.gr/science/article/?aid=381361). Και όταν διαβάζουμε στις ιστοσελίδες της Αμερικανικής Μετεωρολογικής Εταιρείας πως «τα παλιρροϊκά κύματα συμβάλλουν στα ωκεάνια ρεύματα μεταφέροντας ενέργεια προς τους πόλους» και ότι «εικάζεται πως οι μεταβολές των παλιρροϊκών δυνάμεων πιθανόν να συμβάλλουν σε κλιματικές αλλαγές», αρχίζουμε να μη θεωρούμε τόσο απίθανο και το... κούνημα του χοντρού.

Η «ηλίαση» της Γης
Στις 11 Μαρτίου ένας βρετανός μετεωρολόγος και αστροφυσικός, ο Piers Corbyn, δήλωσε ότι «ο μεγα-σεισμός και το τσουνάμι της Ιαπωνίας προκλήθηκαν από τον συνδυασμό της προσέγγισης της Υπερσελήνης και μεγάλης κλίμακας συμβάντων στον Ηλιο όπως ισχυρές εκλάμψεις. Μάλιστα έπεται να συμβούν και άλλα τα επόμενα δύο χρόνια».
Ποιος είναι ο κ. Corbyn; Ενα παιδί-θαύμα που έστηνε μετεωρολογικά πειράματα από τα 15 του, διακεκριμένος φοιτητής του Imperial College, ο οποίος κατέληξε όμως «αιρετικός» για τους συναδέλφους του όταν ανέπτυξε μια θεωρία διαμόρφωσης του γήινου κλίματος από την ηλιακή ακτινοβολία και ιδιαίτερα όταν επέμεινε πως για το φαινόμενο του θερμοκηπίου δεν φταίνε τόσο τα καυσαέρια όσο ο Ηλιος. Εκτοτε ο Corbyn διατηρεί τη δική του εταιρεία μετεωρολογικών προβλέψεων (http://www.weatheraction.com/) και ισχυρίζεται ότι όλα τα ακραία καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ετών τα έχει προβλέψει με απόλυτη επιτυχία βάσει της θεωρίας του. Ασχετα όμως από την εγκυρότητα του Corbyn, το νέο ερώτημα που μας έθεσε είναι αν οι εκλάμψεις του Ηλιου μπορούν να έχουν, και με ποιον τρόπο, σχέση με τους μεγα-σεισμούς.

Γνωρίζουμε ότι μεταξύ των ετών 2008 και 2009 οι αστρονόμοι που παρακολουθούσαν επισταμένως τον Ηλιο ζούσαν ένα δράμα: η δραστηριότητα στην επιφάνειά του είχε σχεδόν νεκρωθεί! Η νηνεμία του ήταν πρωτοφανής καθώς ποτέ δεν ήταν τόσο ήρεμος όλον τον προηγηθέντα 20ό αιώνα. Τι είχε συμβεί; Ηρεμία πριν την καταιγίδα...

Λίγο πριν, το 2006, οι ηλιοφυσικοί του Marshall Space Flight Center της NASA, οι David Hathaway και Robert Wilson, είχαν ανακοινώσει ότι εντόπισαν σαφή αντιστοίχιση των ηλιακών κύκλων με τη μαγνητική δραστηριότητα στη Γη. Το συμπέρασμα της μελέτης τους ήταν η πρόβλεψη πως η επόμενη περίοδος κορύφωσης της ηλιακής δραστηριότητας θα άρχιζε το 2010 και θα ήταν από τις πιο σφοδρές των τελευταίων 400 ετών, με εμφάνιση περίπου 160 ηλιακών κηλίδων. Οταν ρωτήθηκαν οι δύο επιστήμονες τι σημαίνει αυτή η αντιστοίχιση ηλιακών κύκλων και γεωμαγνητισμού, ο Hathaway απάντησε: «Δεν ξέρουμε γιατί συμβαίνει. Η φυσική που κρύβεται πίσω της είναι ένα μυστήριο. Αλλά... δουλεύει».

Ως προς τη διερεύνηση του μυστηρίου της «χειμερίας νάρκης» η απάντηση που παρέθεσε η NASA (βλ.http://www.nasa.gov/home/hqnews/2011/mar/HQ_11-059_Sunspots.html) ήταν αυτή που δημοσίευσαν στο περιοδικό «Nature» της 24ης Φεβρουαρίου 2011 ερευνητές του ινδικού Institute of Science Education and Research της Καλκούτας, με χρηματοδότηση της NASA: «Ρεύματα πλάσματος, βαθιά στο εσωτερικό του Ηλιου, παρεμβλήθηκαν στη διαδικασία σχηματισμού ηλιακών κηλίδων και παρέτειναν το ηλιακό ελάχιστο». Στο συνoδευτικό κείμενο της NASA ακολουθούσε η εξής παράδοξη πρόταση: «Κατά τη διάρκεια αυτού του παρατεταμένου ηλιακού ελαχίστου το μαγνητικό πεδίο του Ηλιου εξασθένησε επιτρέποντας σε κοσμικές ακτίνες να διεισδύσουν στο ηλιακό μας σύστημα σε αριθμούς ρεκόρ κάνοντας το διάστημα ακόμη πιο επικίνδυνο για ταξίδια. Την ίδια περίοδο η μείωση της υπεριώδους ακτινοβολίας προξένησε την ψύχρανση και κατάρρευση της ανώτατης ατμόσφαιρας της Γης».

Σε τι αναφερόταν; Στο ότι στις 27 Δεκεμβρίου 2004 συνέβη κάτι το ασύλληπτο: «Μια γιγαντο-έκλαμψη, ισοδύναμη με την εκπομπή ηλιακού φωτός επί μισό εκατομμύριο χρόνια, ξεκίνησε από την άλλη μεριά του Γαλαξία μας - 50.000 έτη φωτός μακριά - και έφθασε στο ηλιακό μας σύστημα, χτύπησε πάνω στη Σελήνη και έπειτα ανάφλεξε την ατμόσφαιρα της Γης για κλάσματα του δευτερολέπτου. Η ανάφλεξη αυτή είχε λαμπρότητα μεγαλύτερη από ολόγιομο φεγγάρι, μεγαλύτερη από οτιδήποτε έχει ανιχνευθεί ποτέ πέρα από το ηλιακό μας σύστημα. Τα προηγούμενα 35 χρόνια είχαμε εντοπίσει δύο άλλες γιγαντο-εκλάμψεις, αλλά ετούτη εδώ ήταν εκατοντάδες φορές ισχυρότερη». Αυτά με τα λόγια της NASA. Να πιστέψουμε ότι όλη η ενέργεια που «χτύπησε τη Σελήνη και ανάφλεξε τη γήινη ατμόσφαιρα» άφησε ανεπηρέαστα το μαγνητικό πεδίο της πρώτης και το μαγνητισμένο μάγμα της δεύτερης;

Μέτρηση των σεισμών άνω των 7 ρίχτερ παγκοσμίως ανά μήνα Από την παράθεση των σεισμών άνω των 7 ρίχτερ της περιόδου 1973-2010 προκύπτει εντυπωσιακή αντιστοίχιση με τους ηλιακούς κύκλους

Ηλιακές εκλάμψεις και σεισμοί
Toν Μάιο του 2007 στο Διεθνές Συνέδριο της Αμερικανικής Ενωσης Γεωφυσικών, στο Ακαπούλκο, ο φυσικός Rajmal Jain της Διαστημικής Υπηρεσίας της Ινδίας παρουσίασε πορίσματα μελέτης υπό τον τίτλο «Μήπως οι ηλιακές εκλάμψεις προξενούν σεισμούς;» (βλ. http://adsabs.harvard.edu/abs/2007AGUSMIN33A.03J). Στη μελέτη εκείνη εξετάστηκαν 682 σεισμοί της περιόδου 1991-2007 σε αντιπαράθεση με ηλιακές εκλάμψεις. Μολονότι δεν αποφαινόταν ολική συσχέτιση, ένα σημαντικό εύρημα της μελέτης ήταν πως αντιστοίχιση εκλάμψεων με εκδήλωση σεισμών συνέβαινε όταν η ένταση της ακτινοβολίας Χ των εκλάμψεων ήταν περίπου 10-6 Watts/m2. Επίσης πρόβαλε ένα μοντέλο σύμφωνα με το οποίο τα σωματίδια της έκλαμψης «επιταχύνονται ακόμη περισσότερο από προσκρούσεις στους πλανήτες και μπορούν να ενισχύουν τη διαδικασία απότομης κίνησης των τεκτονικών πλακών στα ρήγματα. Επιπλέον προτείνεται ότι αυτή η αιφνίδια ενίσχυση μπορεί να αυξάνει απότομα τους θερμικούς τελεστές που ευθύνονται για τους σεισμούς»!
Το πράγμα λοιπόν δεν ήταν πια εικασία «αιρετικών» και μόνον. Κάτι ίσως συμβαίνει, κάτι που... δεν ήμουν σεισμολόγος για να κρίνω. Είχα, όμως, ως «πολίτης του Διαδικτύου», τη δυνατότητα να το «χαρτογραφήσω»: στο πρώτο βήμα εντόπισα ένα γράφημα των σεισμών άνω των 7 ρίχτερ μεταξύ 1973 και 2010. Η καμπύλη που σχημάτιζαν οι τιμές τους ήταν σαφέστατα συνάρτηση των ηλιακών κύκλων! Στο δεύτερο βήμα επισκέφθηκα την ιστοσελίδα του συστήματος παρακολούθησης του Ηλιου της NASA (βλ. http://sohodata.nascom.nasa.gov/cgi-bin/soho_movie_theater). Επιλέγοντας τον δορυφόρο LASCO C2 απέκτησα πρόσβαση στα δρώμενα του Ηλιου. Και τότε ήρθε η αποκάλυψη: σφοδρή έκλαμψη, κλάσης Χ2, είχε σημειωθεί στις 15 Φεβρουαρίου 2011, λίγες ημέρες πριν από τον μεγα-σεισμό της Ν. Ζηλανδίας. Και έπειτα, ακριβώς πριν από τον σεισμό της Ιαπωνίας (11/3), τρεις απανωτές εκλάμψεις είχαν σημειωθεί, στις 7 και στις 8.3.2011. Η πρώτη μέτρια, η δεύτερη ισχυρή, κλάσης Μ3, και η τρίτη σφοδρότατη, κλάσης Χ1.3! Η ηλιακή καταιγίδα από την έκλαμψη Μ3 έφθασε στη Γη στις 10 Μαρτίου, με ταχύτητα σωματιδίων 2.200 χλμ. /δευτερόλεπτο. Οπως ανακοίνωσε το Ηλιακό και Ηλιοσφαιρικό Παρατηρητήριο της NASA, ήταν η ταχύτερη ηλιοκαταιγίδα από τον Σεπτέμβριο του 2005 (μια περίοδο τριών φονικών τυφώνων, αν θυμάστε). Η τρίτη και ισχυρότερη, την επομένη. Τυχαίο;

Βεβαιότητες και αβεβαιότητες
Τα μόνα «επιστημονικά σίγουρα» που έχουμε είναι ότι, 130 χιλιόμετρα ανατολικά της Χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου, ένα ρήγμα μήκους 300 και πλάτους 150 χιλιομέτρων έχει ανοίξει καθώς μια τεκτονική πλάκα συγκρούστηκε με μια άλλη. Η ιαπωνική ακτή υψώθηκε κατά 2,5 μέτρα, ο άξονας της Γης μετακινήθηκε κατά 10 εκατοστά και η ημέρα μας μίκρυνε κατά 1,8 μικροδευτερόλεπτα. Αν αφαιρέσουμε από τη μνήμη μας τα χιλιάδες θύματα του σεισμού και του τσουνάμι, αν ξεχάσουμε τη δυστυχία των ξεσπιτωμένων και τον τρόμο της ραδιενέργειας, μπορούμε να αρκεστούμε στο ότι τα αίτια θα βρεθούν από την επιστήμη και ότι οι λοιποί τυχεροί αυτού του πλανήτη απολαύσαμε το μεγαλύτερο ολόγιομο φεγγάρι της ζωής μας.

Ομως... «δεν μ' αφήνει να κοιμηθώ το κλέος του...» σεναριογράφου της καταστροφολογικής ταινίας «2012»! Ποιος του έδωσε την ιδέα οι μεγα-σεισμοί και τα κατακλυσμιαία τσουνάμι της ιστορίας του να έχουν προκληθεί από τη δράση των νετρίνων των ηλιακών εκλάμψεων; Τότε, το 2009, ήταν μια αιτιολογία που η NASA απέρριψε ως καταγέλαστη. Αλλά στο συνέδριο Νeutrino 2010 το αμερικανικό πείραμα ΜΙΝΟS παρουσίασε μετρήσεις σύμφωνα με τις οποίες «τα νετρίνα ενδεχομένως αλληλεπιδρούν με τα πετρώματα σε τρόπο που δεν είναι κατανοητός». Μήπως τώρα μας μέλλεται να αρχίσουμε να τον κατανοούμε;




Η οπτική διαφορά της Σελήνης σε περίγειο (δεξιά)
από εκείνη σε απόγειο, από λήψεις του 2004



ΓΗ ΚΑΙ ΣΕΛΗΝΗ, ΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΠΑΘΟΥΣ
Γνωρίζουμε ότι ο φυσικός δορυφόρος της Γης, η Σελήνη, αποκόπηκε από αυτήν πριν από περίπου 4,5 δισ. χρόνια και έκτοτε τη γυροφέρνει δείχνοντάς της πάντα την ίδια όψη. Γνωρίζουμε επίσης ότι αυτή η περιστροφή ανά 29,5 ημέρες δεν είναι ακριβώς κύκλος αλλά έλλειψη, κεκλιμένη ως προς το επίπεδο περιστροφής της Γης γύρω από τον Ηλιο. Η μικρότερη απόσταση Γης - Σελήνης είναι περίπου στα 363.100 χιλιόμετρα (περίγειο) και η μεγαλύτερη στα 405.700 χιλιόμετρα (απόγειο).

Με διάμετρο τέσσερις φορές μικρότερη της Γης και μάζα 81 φορές μικρότερη, έχει και η Σελήνη μαγνητικό πεδίο. Το πεδίο αυτό έχει ισχύ μικρότερη του ενός εκατοστού εκείνου της Γης και διαφέρει ριζικά στο ότι δεν είναι διπολικό. Δηλαδή, δεν προέρχεται από την κίνηση «δυναμό» ενός υγρού μεταλλικού πυρήνα αλλά από μαγνητισμό κρυστάλλων στα ορυκτά της Σελήνης.

Επιστημονικά οι ισχυρότερες συγκινήσεις που έδωσε στον σύγχρονο άνθρωπο η Σελήνη ήταν όταν την «πρωτοπάτησε» (1968) και όταν ανακάλυψε σ' αυτήν (2009) παγωμένο νερό στους πόλους της. Παραδοσιακά, όμως, στη συνείδηση των ανθρώπων έχει χαραχθεί η επιρροή της Σελήνης στα γήινα μέσω της παλίρροιας που φέρνει το πλησίασμά της και του δέους που προξενούν οι εκλείψεις της. Ακόμη, με βάση το πότε η Σελήνη βρισκόταν σε «συζυγία» (στην ίδια μεριά του ορίζοντα με τον Ηλιο ή στην αντιδιαμετρική του), όρισε και τα πρώτα του ημερολόγια.



ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΚΥΚΛΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΕΚΛΑΜΨΕΙΣ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ;
Στα θαμπωμένα από το φως του μάτια μας ο Ηλιος φαντάζει πάντα το ίδιο πυρωμένος. Οπως όμως ανακαλύψαμε αφότου ο Γαλιλαίος πρωτοχρησιμοποίησε το τηλεσκόπιο, η επιφάνεια του Ηλιου μοιάζει με σούπα που κοχλάζει και πότε πότε βγάζει «φούσκες», τις λεγόμενες ηλιακές κηλίδες. Ακόμη χειρότερα, έρχεται καιρός που... σκάει σαν χύτρα ταχύτητας και εκτοξεύει πίδακες φλόγας. Τι είναι όλα αυτά και γιατί συμβαίνουν;
Απαντήσεις αρχίσαμε να βρίσκουμε από το 1843, όταν ο γερμανός αστρονόμος Samuel Heinrich Schwabe, έπειτα από 17 χρόνια παρατηρήσεων, αποφάνθηκε πως οι ηλιακές κηλίδες εμφανίζονται με περιοδικότητα. Χρησιμοποιώντας τα κατοπινά τελειότερα τηλεσκόπια σιγουρευτήκαμε (μόλις το 2008) ότι η μέση διάρκεια αυτών των περιόδων ηλιακής δραστηριότητας είναι 10,66 έτη. Ονομάσαμε ηλιακό κύκλο 1 την πρώτη περίοδο που καταγράφηκε (αυτήν των ετών 1755-1766), οπότε ο κύκλος που θα ξεκινούσε το 2010 θα ήταν ο 24ος ηλιακός κύκλος.
Ενα εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι πώς δημιουργούνται οι ηλιακές κηλίδες και γιατί εμφανίζονται... μαύρες. Η απλουστευτική απάντηση είναι πως οι κηλίδες είναι κόμποι, διαπλοκές δηλαδή των ρευμάτων μεταφοράς θερμότητας από το εσωτερικό του Ηλιου προς την επιφάνειά του, τη φωτόσφαιρα, με αποτέλεσμα στις περιοχές τους η θερμοκρασία να είναι χαμηλότερη της επιφάνειας. Οι κόμποι αυτοί προκαλούνται από συστρεφόμενα μαγνητικά πεδία στο εσωτερικό του Ηλιου.
Στις περιοχές όπου γεννιούνται ηλιακές κηλίδες εμφανίζονται κατά καιρούς βίαια ξεσπάσματα, οι λεγόμενες ηλιακές εκλάμψεις (sun flares, αγγλιστί), που είναι τα συγκλονιστικότερα φαινόμενα στο ηλιακό μας σύστημα. Είναι το ανάλογο έκρηξης ηφαιστείων στη Γη, μόνο που στην περίπτωση του Ηλιου αναδύονται από την επιφάνεια προς το στέμμα (την ακρότατη ατμόσφαιρα υπέρθερμου αερίου που τον περιβάλλει) έντονα μαγνητικά πεδία. Μέσα σε δευτερόλεπτα υπερθερμαίνουν το πλάσμα σε 10 ως 100 εκατομμύρια βαθμούς Kelvin και επιταχύνουν ηλεκτρόνια, πρωτόνια και ιόντα ως σχεδόν την ταχύτητα του φωτός. Δέκα ως είκοσι λεπτά μετά την έκλαμψη μια καταιγίδα υπερφορτισμένου πλάσματος ξεχύνεται, η οποία φτάνει στη Γη μας έπειτα από 15 ως 30 ώρες. Η ενέργεια που απελευθερώνεται είναι αντίστοιχη εκείνης της έκρηξης εκατομμυρίων πυρηνικών βομβών υδρογόνου και καταλήγει στον βομβαρδισμό του ηλιακού μας συστήματος από ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία πλήρους φάσματος (ακτίνες Χ, υπεριώδη ακτινοβολία, ραδιοκύματα, ακτίνες γάμμα...) και νετρίνα. Οπως είναι ευνόητο, οι ηλιακές εκλάμψεις είναι συχνότερες και σφοδρότερες την περίοδο του ηλιακού κύκλου με αυξημένη δραστηριότητα (στην κορύφωσή του) και ατονούν σε εκείνη με μειωμένη (στο ελάχιστό του).

Η πρώτη ηλιακή έκλαμψη που κατέγραψε ο πολιτισμός των ανθρώπων ήταν το 1859. Από ηλιακές καταιγίδες που προξένησαν εκλάμψεις είχαμε το 1972 τηλεφωνικό μπλακάουτ στο Ιλινόι των ΗΠΑ και το 1989 στο Κεμπέκ του Καναδά.

a.kafantaris@gmail.com

Επιπρόσθετα...

Το ότι μεγάλα μαγνητικά κύματα μπορούν να προκαλέσουν σεισμούς, ενισχύει την ανησυχία της.... κακόβουλης χρήσης του HAARP, για περισσότερα διαβάστε:

http://lollitop.blogspot.com/2010/11/haarp-creating-earthquakes-tornadoes.html
http://lollitop-hellas.blogspot.com/2010/07/blog-post_11.html

Στα ίχνη του «πατέρα» του Σύμπαντος

Εντοπίστηκαν στοιχεία κοσμικής δραστηριότητας πριν από τη Μεγάλη Εκρηξη

Σύμφωνα με τη νέα θεωρία το Σύμπαν γεννιέται και «πεθαίνει» σε έναν αέναο κύκλο

ΛΟΝΔΙΝΟ Διακεκριμένος βρετανός κοσμολόγος υποστηρίζει ότι εντόπισε στοιχεία που στηρίζουν την εναλλακτική θεωρία που έχει αναπτύξει για την ύπαρξη του Σύμπαντος. Ο Ρότζερ Πενρόουζ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, έχει διατυπώσει τη θεωρία του «κυκλικού Σύμπαντος» η οποία αναφέρει ότι το Σύμπαν στο οποίο εμείς ζούμε δεν είναι το πρώτο και μοναδικό Σύμπαν στην κοσμική ιστορία αλλά ο διάδοχος ενός προηγούμενου σε έναν αέναο κύκλο συμπαντικής γέννησης και θανάτου. Μελετώντας αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν «απόηχο» της Μεγάλης Εκρηξης (η λεγόμενη «κοσμική ακτινοβολία μικροκυμάτων») ο Πενρόουζ αναφέρει ότι εντόπισε δεδομένα που δείχνουν κοσμική δραστηριότητα πριν από τη Μεγάλη Εκρηξη.

Σύμφωνα με τη θεωρία του Πενρόουζ, όταν γίνεται ένα κοσμικό γεγονός όπως η Μεγάλη Εκρηξη δημιουργείται ένα Σύμπαν που αρχίζει να μεγαλώνει και να επεκτείνεται συνεχώς αλλά κάποια στιγμή ξεκινά η αντίστροφη διαδικασία, όπου αυτό το Σύμπαν συρρικνώνεται σε άπειρο βαθμό προκαλώντας τις συνθήκες μιας νέας έκρηξης που γεννάει ένα καινούργιο Σύμπαν. Ο Πενρόουζ σε συνεργασία με τον Βάχε Γκουρζατνιάν του Πανεπιστημίου του Ερεβάν υποστηρίζουν ότι εντόπισαν στη μικροκυματική ακτινοβολία στοιχεία που προέρχονται από το Σύμπαν που το δικό μας διαδέχθηκε.

Virgin Galactic: έτοιμη για διαστημικές πτήσεις

Το «μεγαθήριο» Virgin, οι θυγατρικές της οποίας αρχίζουν από «απλές» δισκογραφικές και φτάνουν σε αεροπορικές εταιρείες, «άπλωσε τα φτερά της» και προς το διάστημα. Η θυγατρική της, Virgin Galactic, είναι η πρώτη «καταναλωτική» εταιρεία… ταξιδιών στο διάστημα, και αν και το κόστος είναι (και μάλλον θα είναι για αρκετό καιρό ακόμη) απαγορευτικό, η αρχή έγινε!

Το διαστημοδρόμιο, με όνομα «Spaceport America», βρίσκεται στο New Mexico και διαθέτει έναν διάδρομο μήκους δυο μιλίων και πάχους 42’’, ικανού να «αντέξει» οποιοδήποτε σημερινό διαστημόπλοιο. Μετά από την επιτυχή ολοκλήρωση μιας πρώτης, δοκιμαστικής πτήσης, το διαστημοδρόμιο της Virgin Galactic είναι έτοιμο για… τους πρώτους ταξιδιώτες προς το διάστημα.

Ο ίδιος ο CEO της Virgin, Richard Branson, βλέπει αισιόδοξα το όλο project και ανέφερε πως σύντομα θα αρχίσουν πτήσεις με το νέο σύστημα προώθησης διαστημοπλοίων της εταιρείας, hybrid rocket motor, που μέχρι σήμερα δείχνει εξαιρετική πρόοδο κατά τις δοκιμές του.

Από τη Γη στη Σελήνη

Οι ενδιαφερόμενοι δεν είναι μόνο οι… εκκεντρικοί πλούσιοι, οι… τσέπες των οποίων μπορούν να «αντέξουν» το σημερινό κόστος μιας διαστημικής πτήσης, αλλά και η ίδια η NASA, που βλέποντας τους πόρους της να μειώνονται –η Αμερική δίνει πια λιγότερη έμφαση στο διάστημα και περισσότερη στα θέματα που την απασχολούν… «εδώ»- που έτσι δεν θα… είναι μόνη στις προσπάθειες της και θα μπορεί και να συνάψει συνεργασίες τόσο με τη Virgin Galactic όσο και με τις ανταγωνιστικές εταιρείες που αναμένεται να αρχίσουν να πολλαπλασιάζονται στο κοντινό μέλλον.

Και το καλύτερο είναι, φυσικά, πως όσο αυξάνεται ο αριθμός τους, τόσο θα μειώνεται και το κόστος ενός ταξιδιού στο διάστημα, έτσι ώστε να έχουμε… ελπίδες και εμείς οι κοινοί θνητοί να κάνουμε έστω μια μικρή… εκδρομούλα στη Σελήνη!

«Δεύτερη» Γη

Αμφιβολίες από τους ευρωπαίους επιστήμονες για την ανακάλυψή της

Πριν από περίπου δύο εβδομάδες, αμερικανοί αστρονόμοι ανακοίνωσαν την ανακάλυψη του πρώτου εξωπλανήτη που μοιάζει πολύ με τη Γη και θα μπορούσε να είναι κατοικήσιμος, μια είδηση που προκάλεσε μεγάλη αίσθηση διεθνώς. Όμως τώρα, σε μια συνάντηση αστρονόμων ειδικών στην αναζήτηση πλανητών εκτός του ηλιακού μας συστήματος, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Τορίνο της Ιταλίας, ευρωπαίοι αστρονόμοι ανέφεραν ότι δεν μπορούν να βρουν κανένα ίχνος για τον συγκεκριμένο εξωπλανήτη, παρόλο που έκαναν προσεκτικές παρατηρήσεις στο ίδιο ηλιακό σύστημα γύρω από το άστρο Gliese 581.


Το συγκεκριμένο άστρο-ήλιος απέχει περίπου 20 έτη φωτός από τη Γη και βρίσκεται στην κατεύθυνση του αστερισμού του Ζυγού. Μια ομάδα συνεργαζόμενων ερευνητικών ινστιτούτων με επικεφαλής το Αστεροσκοπείο της Γενεύης είχε πρώτο ανακαλύψει προ καιρού τέσσερις πλανήτες σε τροχιά γύρω από αυτό το άστρο, μέσω των αδιόρατων βαρυτικών επιδράσεων που οι περιφορές τους έχουν στην τροχιά του μητρικού ήλιου τους. Κανείς από αυτούς τους εξωπλανήτες δεν θεωρήθηκε ότι μοιάζει με τη Γη και μπορεί να φιλοξενεί ζωή.

Όμως στις 29 Σεπτεμβρίου, μια ομάδα αμερικανών ερευνητών υπό τον αστρονόμο Στίβεν Βογκτ του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια - Σάντα Κρουζ ξεσήκωσε διεθνή «θόρυβο», όταν ανακοίνωσε ότι εντόπισε ένα πέμπτο πλανήτη γύρω από το ίδιο άστρο, που ονομάστηκε Gliese 581g. Αυτός ο εξωπλανήτης υπολογίστηκε ότι έχει μάζα σχεδόν τριπλάσια της Γης, δηλαδή αρκετά μεγάλη για να διατηρήσει ατμόσφαιρα και νερό στην επιφάνειά του, άρα θα μπορούσε να φιλοξενεί και ζωή, για αυτό -κάπως πρόωρα- χαρακτηρίστηκε «δεύτερη Γη».

Όμως στη διεθνή συνδιάσκεψη Αστροφυσικής Πλανητικών Συστημάτων του Τορίνο, αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με το Science, ο αστρονόμος Φρανσίσκο Πέπε του αστεροσκοπείου της Γενεύης και οι ελβετοί ερευνητές, που είχαν κάνει την αρχική ανακάλυψη του εξωπλανητικού ηλιακού συστήματος, ανέφεραν ότι, παρά τις προσπάθειές τους, δεν μπόρεσαν να βρουν κανένα ίχνος του πέμπτου «γήινου» πλανήτη στη λεγόμενη «κατοικήσιμη ζώνη», δηλαδή σε απόσταση τέτοια από το άστρο, ώστε η τροχιά του εξωπλανήτη να μην είναι ούτε πολύ κοντά σε αυτό, ούτε πολύ μακριά, όπως συμβαίνει περίπου με τη Γη.

«Δεν βλέπουμε καμία ένδειξη πέμπτου (εξω)πλανήτη, όπως ανακοίνωσαν ο Βογκτ και οι συνεργάτες του», δήλωσαν οι ευρωπαίοι επιστήμονες, αν και παραδέχτηκαν ότι δεν μπορούν να αποδείξουν με βεβαιότητα ότι δεν υπάρχει ο Gliese 581g. Όπως δήλωσε ο Πέπε, «κανείς δεν έχει ακόμα την απαιτούμενη ακρίβεια στις παρατηρήσεις του, για να αποδείξει την απουσία ενός τόσο μικρού εξωπλανήτη».



Οι αμερικανοί αστρονόμοι, προς το παρόν τουλάχιστον, απέφυγαν να σχολιάσουν επισήμως την ευρωπαϊκή «πρόκληση» μέχρι να δουν κάποια επιστημονική δημοσίευση, αν και ένας από αυτούς, ο Πολ Μπάτλερ του Ινστιτούτου Επιστημών Κάρνεγκι, παραδέχτηκε ότι πιθανώς θα χρειαστούν και άλλες παρατηρήσεις για να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη του «γήινου» εξωπλανήτη, εκτιμώντας πάντως ότι σε ένα έως δύο χρόνια θα έχει επιβεβαιωθεί η ύπαρξη του Gliese 581g.

Ψαρεύοντας νετρίνα...

Αποστολή των 12.000 αισθητήρων του υποβρύχιου ολλανδικού τηλεσκόπιου ΚΜ3ΝeΤ (ανοιχτά της Πελοποννήσου) θα είναι να εντοπίζουν νετρίνα, πολύ δύσκολα στην ανίχνευση υποατομικά σωματίδια που μπορούν να μας δώσουν απαντήσεις σε πολλά από τα αινίγματα του Σύμπαντος.

Επιτέλους, έπεσε ο αέρας. Η ώρα είναι εννιά το πρωί και ο Χανς βαν Άρεν, φορώντας παντελόνι και μακό μπλουζάκι, είναι όρθιος στην καμπίνα του καπετάνιου του Πελαγία. Αυτό το ερευνητικό σκάφος πλέει οχτώ χιλιόμετρα ανοιχτά της Πελοποννήσου. Η θέα από εκεί που στέκεται ο Χανς είναι μαγευτική: μπορεί να δει κανείς τα βουνά και τα χωριά της ηπειρωτικής Ελλάδας - αυτός όμως έχει μάτια μόνο για τα σφαιρικά αντικείμενα που κρέμονται από μια τροχαλία πάνω στο κατάστρωμα. Είναι μια συγκινητική στιγμή για τον αρχηγό της αποστολής του Ολλανδικού Βασιλικού Ινστιτούτου Θαλασσίων Ερευνών.

Μπάλες θαλάσσης με οπτικούς αισθητήρες
Οι σφαίρες αυτές αντιπροσωπεύουν στην πραγματικότητα μήνες δουλειάς, όπως και η περίπλοκη κατασκευή από την οποία είναι εξαρτημένες. Η κάθε μια από αυτές έχει το σχήμα μιας μεγάλης μπάλας θαλάσσης και στο εσωτερικό της έχουν τοποθετηθεί οπτικοί αισθητήρες των οποίων η αποστολή είναι να ανιχνεύουν πολύ ισχνά φωτεινά σήματα στο σκοτεινό βυθό του ωκεανού. Οι αισθητήρες αυτοί είναι καλυμμένοι από παχύ κρύσταλλο, ικανό να αντέξει την τεράστια πίεση του νερού. Ωστόσο, μαζί με το σκάφος, οι σφαίρες ταλαντεύονται και συχνά δέχονται χτυπήματα από τα κύματα, με αποτέλεσμα το κρύσταλλο που περιέχουν να διατρέχει κίνδυνο: ένα δυνατό χτύπημα και η σφαίρα μπορεί να σπάσει σαν μια μπάλα χριστουγεννιάτικου δέντρου.

Ο Βαν Άρεν παρατηρεί από το κατάστρωμα τους άντρες του να ρίχνουν απαλά στο νερό τις κρυστάλλινες σφαίρες. Χτες είχε άνεμο έντασης 6 μποφόρ, ενώ σήμερα το πρωί μόνο δύο, γι’ αυτό πρέπει να εκμεταλλευτούν την ηρεμία της θάλασσας, για να βυθίσουν τις μπάλες, πριν ξανασηκώσει αέρα. Ο Βαν Άρεν πιάνει το γουόκι-τόκι και προστάζει: «Κατεβάστε το!». Είναι ο αρχηγός μιας ομάδας, μέλος της οποίας είναι και η φυσικός Ελς ντε Γουλφ, που κανονικά δουλεύει στη στεριά, στο Εθνικό Ινστιτούτο Υποατομικής Φυσικής Νίκχεφ, στο Άμστερνταμ. Η Ντε Γουλφ έχει ειδικευτεί στο φαινόμενο που αποκαλείται «κοσμική βροχή»: το ευφάνταστο αυτό όνομα αναφέρεται στην πτώση διαστημικών σωματιδίων στη Γη.

Ταξιδεύουν χωρίς να αλλάζουν ποτέ κατεύθυνση
Κάποια από τα σωματίδια που πέφτουν από τον ουρανό είναι ορατά με γυμνό μάτι, όπως ο μετεωρίτης μεγέθους ενός μπιζελιού που χτύπησε ένα Γερμανό μαθητή πριν από δύο χρόνια, περνώντας ξυστά από το χέρι του και δημιουργώντας στη συνέχεια με την πτώση του στο έδαφος έναν κρατήρα μεγέθους 50 εκατοστών.

Στην πραγματικότητα, οι πιθανότητες να πέσει πάνω σου ένα «διαστημικό σκουπίδι» είναι σχεδόν μηδαμινές, αλλά τα σωματίδια που αποτελούν το αντικείμενο της έρευνας της Ντε Γουλφ, τα νετρίνα, μας διαπερνούν χωρίς να το καταλαβαίνουμε με εντυπωσιακή συχνότητα. Αυτά τα αόρατα σωματίδια περνούν εκατομμύρια φορές το δευτερόλεπτο από μέσα μας με την ταχύτητα του φωτός, σαν να ήμασταν σουρωτήρια. Και δεν διαπερνούν μόνο εμάς, αλλά και ολόκληρο τον πλανήτη, με τρόπο παρόμοιο με αυτόν που οι ακτίνες του ήλιου διαπερνούν μια κρυστάλλινη σφαίρα. «Πρόκειται για σωματίδια αφάνταστα μικροσκοπικά, με μάζα σχεδόν μηδενική», εξηγεί η Ντε Γουλφ. «Άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους», συνεχίζει, «είναι αφενός η απουσία ηλεκτρικού φορτίου, εξαιτίας της οποίας τίποτα δεν μπορεί ούτε να τα προσελκύσει ούτε να τα απωθήσει, και αφετέρου, από τη στιγμή που δημιουργούνται και τίθενται σε κίνηση, δεν αλλάζουν ποτέ κατεύθυνση».

Αυτό το τελευταίο χαρακτηριστικό είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους τα νετρίνα παρουσιάζουν τόσο μεγάλο ενδιαφέρον για τους επιστήμονες: από τη στιγμή της γέννησής τους στο εσωτερικό ενός αστεριού, τα σωματίδια αυτά ταξιδεύουν μέσα στο διάστημα, πάντα σε ευθεία γραμμή, σε κάποιες περιπτώσεις για δισεκατομμύρια χρόνια. «Χάρη στα τηλεσκόπια νετρίνων, μπορούμε να ταξιδέψουμε στο χρόνο και να φτάσουμε μέχρι τα αρχέγονα αστέρια, ώστε να μελετήσουμε, για πρώτη φορά, τι συνέβαινε στο εσωτερικό τους». Και προσθέτει: «Μέσω των νετρίνων, θα μπορέσουμε να ανακαλύψουμε, για παράδειγμα, τι είδους άστρα παράγουν αυτά τα κοσμικά σωματίδια που με τόσο ισχυρή ενέργεια διασχίζουν το σύμπαν, και πώς το κάνουν».

Ακολουθώντας το φωτεινό μονοπάτι
Από τη σύγκρουση των νετρίνων με το νερό, προκύπτει ένα νέο σωματίδιο: το μιόνιο. Αυτό αρχίζει να κινείται στην ίδια κατεύθυνση με το νετρίνο από το οποίο προέκυψε, αλλά, αντίθετα με εκείνο, είναι ορατό, γιατί, στην επαφή του με το νερό, το μιόνιο εκπέμπει φως. Δεν είναι βέβαια παρά μια αμυδρή αναλαμπή γαλάζιου χρώματος, αλλά σε ένα σκοτεινό περιβάλλον, όπως ο βυθός της θάλασσας, ίσως είναι δυνατόν να το αντιληφθεί κανείς με γυμνό μάτι. Και φυσικά, όσο περισσότερο νερό υπάρχει, τόσο περισσότερες συγκρούσεις μεταξύ νετρίνων και μορίων νερού γίνονται και, κατά συνέπεια, τόσο περισσότερες φωτεινές αναλαμπές παρατηρούνται, που μας φανερώνουν την παρουσία νετρίνων.

Γι’ αυτό, μια ομάδα Ευρωπαίων επιστημόνων προτίθεται να κατασκευάσει το τηλεσκόπιο νετρίνων ΚΜ3 Neutrino Telescope ή ΚΜ3ΝeΤ, ένα υποβρύχιο τηλεσκόπιο που προβλέπεται να τεθεί σε λειτουργία το 2015. Θα έχει μέγεθος περίπου ένα κυβικό χιλιόμετρο και θα τοποθετηθεί στη Μεσόγειο, γιατί τα νερά της προσφέρουν ιδανικές συνθήκες για την παρατήρηση των αναλαμπών των μιονίων. Επιπλέον, στη Μεσόγειο δε χρειάζεται να απομακρυνθεί κανείς περισσότερο από μερικά χιλιόμετρα από την ακτή, για να φτάσει σε απίστευτα μεγάλο βάθος. Το ηλιακό φως διεισδύει μόνο μερικές εκατοντάδες μέτρα στο νερό της θάλασσας - από εκεί και πέρα, βασιλεύει το σκοτάδι. Και εκεί ακριβώς σκοπεύουν να τοποθετήσουν το τηλεσκόπιο οι επιστήμονες. Ο λόγος; Εφόσον το ηλιακό φως δε φτάνει εκεί κάτω, υποθέτουν πως, αν οι αισθητήρες ανιχνεύσουν μια ακτίνα φωτός, θα πρέπει να έχει προέλθει από τη σύγκρουση ενός νετρίνου με το νερό.

Θα είναι όμως αποτελεσματικό αυτό το υποβρύχιο τηλεσκόπιο; Για να το διαπιστώσουν, οι επιστήμονες διεξάγουν δοκιμαστικές μελέτες με το Ανταρές, ένα τηλεσκόπιο τοποθετημένο κοντά στις γαλλικές ακτές. Το μέγεθός του είναι 20 φορές μικρότερο από αυτό που θα έχει το ΚΜ3ΝeΤ, αλλά είναι βασισμένο στην ίδια αρχή. Η φυσικός Ντε Γουλφ θυμάται χαρακτηριστικά τη στιγμή που έφτασαν οι πρώτες εικόνες από το τηλεσκόπιο στην οθόνη του υπολογιστή της, το 2007, και πώς καθόταν και τις παρατηρούσε χωρίς να ξέρει τι να σκεφτεί: «Τις κοίταζα μπερδεμένη. Οι αισθητήρες είχαν αντιληφθεί πολύ ξεκάθαρα τις αναλαμπές, όμως αυτές δεν έμοιαζαν καθόλου με την εικόνα που είχαμε προβλέψει ότι θα παρουσίαζαν. Έμοιαζαν με ένα μεγάλο φωτισμένο χριστουγεννιάτικο δέντρο!».

Πλάσματα των σκοταδιών
Δε χρειάστηκε πολύς καιρός για να ανακαλύψει η Ντε Γουλφ και οι συνάδελφοί της από πού προερχόταν όλο αυτό το φως: από πλάσματα του βυθού της θάλασσας σε κατάσταση διέγερσης. Κάποια είδη ψαριών έχουν τη δυνατότητα να εκπέμπουν φως, φαινόμενο στο οποίο έχει αποδοθεί το όνομα «βιοφωταύγεια». Πότε και γιατί το κάνουν; Όταν θέλουν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, να κυνηγήσουν ένα θήραμα ή αντίθετα να τρομάξουν ένα διώκτη, για να του ξεφύγουν. Τους συμβαίνει όμως, προφανώς, και όταν βρεθούν πρόσωπο με πρόσωπο με έναν ανιχνευτή. «Τα ρεύματα του βυθού έσπρωχναν ολόκληρα κοπάδια ψαριών προς το τηλεσκόπιο. Τελικά, καταφέραμε να βελτιώσουμε το λογισμικό, ώστε να μπορεί να διακρίνει ξεκάθαρα τα νετρίνα από τα βιοφωταυγή θαλάσσια πλάσματα», εξηγεί η φυσικός.
Και έτσι, αυτό που στην αρχή έφερε σε αμηχανία τους ειδικούς, αποδείχτηκε τελικά προτέρημα, αν όχι για τους αστροφυσικούς, τουλάχιστον για τους βιολόγους, που τους δόθηκε μια μοναδική ευκαιρία να παρακολουθούν απευθείας τις κινήσεις μικρών ζώων στο βυθό της θάλασσας, ένα μέρος κατεξοχήν δύσβατο για έναν ερευνητή. «Κι έτσι, το τηλεσκόπιό μας μετατράπηκε ξαφνικά σε έναν εξαίσιο ανιχνευτή θαλάσσιας ζωής σε μεγάλα βάθη», σχολιάζει η Ντε Γουλφ γελώντας.

Πόντιση του «εκτοξευτήρα»
Αποστολή του ΚΜ3ΝeΤ είναι, μέσω των 12.000 αισθητήρων φωτός που διαθέτει, να αναλύσει έναν όγκο θαλασσινού νερού ίσο με το περιεχόμενο 500.000 πισίνων ολυμπιακών διαστάσεων. Αυτό όμως θα καταστεί δυνατό μόνο με μια γρήγορη τεχνική πόντισης των αισθητήρων. Αυτός είναι ο λόγος που οι ερευνητές ρίχνουν σήμερα στο νερό 20 αισθητήρες μαζί. Τους έχουν τοποθετήσει όλους μαζί σε μια μεταλλική κατασκευή, που μοιάζει με ένα τεράστιο τσαμπί σταφύλι. Η συσκευή αυτή ονομάζεται launcher (διανομέας).

Στο σόναρ (ηχοεντοπιστικό σύστημα που χρησιμοποιεί υπέρηχους, για να εντοπίσει υποβρύχια σώματα ή να μελετήσει τις ανωμαλίες του βυθού της θάλασσας) του Πελαγία, ο αρχηγός της αποστολής, Βαν Άρεν, μας εξηγεί ότι οι σφαίρες βρίσκονται σε 800 μέτρα βάθος. Τριγυρισμένος από απόλυτο σκοτάδι, ο εκτοξευτήρας είναι στερεωμένος με ένα μεγάλο γάντζο σε μια κατασκευή από μπετόν, ακουμπισμένη στο βυθό της Μεσογείου.

Έχει φτάσει η κορυφαία στιγμή του πειράματος: ο διανομέας πρέπει να ανασυρθεί στην επιφάνεια ανάμεσα σε δύο καλώδια. Στην ανοδική πορεία του, κάθε 30 μέτρα θα αποβάλλει από μια σφαίρα με έναν αισθητήρα στο εσωτερικό της, ώστε, όταν φτάσει στην επιφάνεια, να έχει αφήσει πίσω του δύο καλώδια με «κόμπους»: πάνω στον κάθε κόμπο, θα είναι στερεωμένος και από ένας αισθητήρας.

Στη γέφυρα του σκάφους, ο Βαν Άρεν μιλά πάλι στο γουόκι-τόκι: «Λύσ’το!». Στο κατάστρωμα, ένας τεχνικός εισάγει κάποιους κωδικούς σε ένα μαύρο κουτί και, μόλις πατάει το command, αρχίζουν τα υποβρύχια ακροβατικά, 800 μέτρα κάτω από τα πόδια του.

Η επιχείρηση στέφεται με απόλυτη επιτυχία: ακούγονται κραυγές χαράς, η σαμπάνια ρέει άφθονη. Σε μια οθόνη, ο Βαν Άρεν και η ομάδα του παρακολουθούν το όλο εγχείρημα σε επανάληψη. Μια υποβρύχια κάμερα, εξοπλισμένη με έναν ισχυρό προβολέα, κατέγραψε την άνοδο του εκτοξευτήρα από το βυθό προς την επιφάνεια. «Με τις υπάρχουσες τεχνικές, θα μας είχε πάρει έναν αιώνα να κατασκευάσουμε ένα τηλεσκόπιο του μεγέθους του ΚΜ3ΝeΤ!», εξηγεί ο Βαν Άρεν. Και προσθέτει: «Σήμερα αποδείξαμε ότι μπορούμε να ποντίσουμε πολλούς αισθητήρες ταυτόχρονα. Στο επόμενο πείραμα, ο στόχος είναι πιο φιλόδοξος: η τοποθέτηση 15 διανομέων με 300 συνολικά σφαίρες. Με αυτόν τον τρόπο, θα βελτιώνουμε όλο και περισσότερο την τεχνική μας, ώστε να μπορέσουμε να κατασκευάσουμε το τηλεσκόπιο μέσα σε τρία χρόνια».

Για να μάθετε πιο πολλά
www.km3net.org Τα πάντα για το τηλεσκόπιο, τους στόχους του και τα στάδια εξέλιξης της κατασκευής του.
www.nioz.nl Ιστοσελίδα, στα αγγλικά, του Ολλανδικού Βασιλικού Ινστιτούτου Θαλασσίων Ερευνών.
http://www.pylos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=52&Itemid=69 Ιστοσελίδα του Δήμου Πύλου με πληροφορίες για το πρόγραμμα ΝΕΣΤΩΡ.
http://www.nestor.noa.gr Ιστοσελίδα του Ινστιτούτου ΝΕΣΤΩΡ (στα αγγλικά)

Αδύναμοι «σαν ογδοντάρηδες» επιστρέφουν οι αστροναύτες από τον ISS

Ανθυγιεινό Διάστημα

Οι αστροναύτες του ΙSS γυμνάζονται μία με δύο ώρες την ημέρα (Φωτογραφία: NASA )

Ουάσινγκτον

Οι σαραντάρηδες αστροναύτες που περνούν έξι μήνες στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό επιστρέφουν στη Γη με παροδική αλλά σοβαρή μυική ατροφία που θυμίζει ογδοντάρηδες -η νέα μελέτη εντείνει τις ανησυχίες για τις μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές σε αστεροειδείς ή στον Άρη.

Παρά την καθημερινή εξάσκηση σε ειδικά μηχανήματα, οι αστροναύτες που περνούν ένα εξάμηνο σε τροχιά χρειάζονται φυσικοθεραπεία όταν επιστρέφουν και, λόγω προβλημάτων ισορροπίας, δεν μπορούν να οδηγούν αυτοκίνητο για δύο με τέσσερις εβδομάδες. Οι μύες επιστρέφουν πάντως στην αρχική τους κατάσταση έπειτα από μερικούς μήνες.

Το φαινόμενο της απώλειας μυικής μάζας ήταν γνωστό εδώ και χρόνια, ωστόσο η τελευταία μελέτη είναι η πρώτη που το επιβεβαιώνει με βιοψίες των μυών πριν και μετά το πολύμηνο ταξίδι.

H έρευνα του Πανεπιστημίου Μαρκέτ στο Μίσιγκαν εγείρει ερωτηματικά για τις μελλοντικές αποστολές στον Άρη που θα διαρκούσαν το λιγότερο τρία χρόνια. Θα μπορούσε το πλήρωμα να αντεπεξέλθει σε έκτακτες καταστάσεις;

«Εγώ θα ανησυχούσα», σχολίασε ο βιολόγος Ρόμπερτ Φιτς, επικεφαλής της μελέτης που χρηματοδοτήθηκε από τη NASA. Τα ευρήματα δημοσιεύονται στο Journal of Physiology.

Ο μηχανισμός του φαινομένου παραμένει ασαφής, πιθανότατα όμως σχετίζεται με τις μειωμένες απαιτήσεις της διαβίωσης σε μηδενική βαρύτητα.

Το περίεργο είναι ότι αστροναύτες χάνουν μυική μάζα παρόλο που εξασκούνται για μία έως δύο ώρες κάθε μέρα σε ειδικά μηχανήματα -διαδρόμους, στατικά ποδήλατα και μηχανήματα αντίστασης.

Η NASA περιμένει τώρα τα αποτελέσματα των δοκιμών για ένα νέο σύστημα άσκησης που έφτασε στον ISS πέρυσι.

Βιοψίες στη γάμπα

Η μελέτη εξέτασε εννέα Αμερικανούς αστροναύτες και Ρώσους κοσμοναύτες που ταξίδεψαν στο σταθμό το διάστημα 2002-2005. Βιοψίες στους μύες της γάμπας πριν και μετά το ταξίδι έδειξαν μείωση 40% στη δύναμη των μυικών ινών βραδείας σύσπασης. Οι ίνες αυτές παίζουν κεντρικό ρόλο στην ισορροπία και τη στάση του σώματος και φαίνεται ότι πλήττονται περισσότερο από ό,τι οι ίνες ταχείας σύσπασης.

Προηγούμενες μελέτες στη Γη έχουν δείξει ότι οι εθελοντές που παραμένουν καθηλωμένοι στο κρεβάτι για μεγάλα χρονικά διαστήματα, προσομοιώνοντας τη διαβίωση σε μηδενική βαρύτητα, πρέπει να καταναλώνουν περισσότερες θερμίδες για να ωφεληθούν από την άσκηση.

«Όλα τα μέλη πληρώματος που εξετάστηκαν στη μελέτη [...] δεν έτρωγαν αρκετά» επισήμανε ο Φιτς.

Το ίδιο είχε παρατηρηθεί στο ρωσικό σταθμό Mir, στον οποίο οι κοσμοναύτες κατανάλωναν λιγότερες θερμίδες από ό,τι χρειάζονταν και συχνά επέστρεφαν στη Γη πιο αδύνατοι.

Το φαινόμενο ίσως συνδέεται με το φορτωμένο πρόγραμμα του πληρώματος, που δεν αφήνει πολύ χρόνο για τα γεύματα, αλλά και με τις διαταραχές της γεύσης και της όσφρησης που αναφέρουν ορισμένοι αστροναύτες.

Για τη διατήρηση της μυικής μάζας, τονίζει ο Φιτς, οι αστροναύτες πρέπει να τρώνε αμέσως μετά την άσκηση στα ειδικά μηχανήματα.

Επιφυλακτικός ως προς τα συμπεράσματα της νέας μελέτης εμφανίστηκε πάντως ο Γκρέγκορι Άνταμς, φυσιολόγος του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια ο οποίος συνεργάζεται με τη NASA. Επισήμανε ότι οι μύες της γάμπας είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στην ατροφία και δύσκολα γυμνάζονται στο διάστημα, οπότε τα αποτελέσματα της έρευνας ίσως δεν είναι ενδεικτικά για όλο το σώμα.

Παραδέχεται πάντως ότι η μυική ατροφία είναι πρόβλημα που συχνά είναι αδύνατο να αντιμετωπιστεί με την άσκηση.

Η παραμονή σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας προκαλεί και άλλες διαταραχές, όπως για παράδειγμα μετακίνηση του αίματος από τα πόδια στον κορμό και διόγκωση της καρδιάς.

Εκτός από τη μυική ατροφία, το πλήρωμα μιας μελλοντικής αποστολής στον Άρη θα είχε να αντιμετωπίσει και την παρατεταμένη έκθεση στη φονική κοσμική ακτινοβολία.

Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από Associated Press

Ο «φάρος» του γαλαξία

ΣΑΝΤΙΑΓΟ Το Νότιο Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο (ΕSΟ) έδωσε στη δημοσιότητα μια εντυπωσιακή φωτογραφία που ελήφθη από το τηλεσκόπιο Wide Field Ιmager που βρίσκεται στη Χιλή. Στο κέντρο της φωτογραφίας ξεχωρίζει το WR 22, ένα εξαιρετικά λαμπρό άστρο που βρίσκεται στο Νεφέλωμα της Τρόπιδος σε απόσταση πέντε χιλιάδων ετών φωτός από εμάς. Πρόκειται για ένα από τα πιο μεγάλα και λαμπρά άστρα του γαλαξία· για αυτόν τον λόγο άλλωστε, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από εμάς, μπορεί να γίνει ορατό ακόμη και με γυμνό μάτι στον (καθαρό) νυκτερινό ουρανό.

Το WR22 είναι μέλος ενός διπλού αστρικού συστήματος (υπάρχει δηλαδή κοντά του άλλο ένα άστρο) και σύμφωνα με τους επιστήμονες ανήκει στην κατηγορία των άστρων που ζουν πολύ έντονα και πεθαίνουν γρήγορα. Το άστρο εκτοξεύει στο Διάστημα το υλικό του με ρυθμό εκατομμύρια φορές πιο ταχύ από ό,τι άστρα σαν τον Ηλιο, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό κοσμικό φαινόμενο που θα καταλήξει στο μέλλον σε μια έκρηξη σουπερνόβα.

Ολική έκλειψη ηλίου - Η μέρα έγινε νύχτα στον Νότιο Ειρηνικό

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

Πλανητικό κρυφτό στον Ειρηνικό

Το φεγγάρι κάλυψε εντελώς όχι μόνο τον ήλιο, αλλά και τον τελικό του Μουντιάλ την Κυριακή στον Νότιο Ειρηνικό, όπου η Γαλλική Πολυνησία και το Νησί του Πάσχα κατακλύσθηκαν από τουρίστες που έφτασαν για να παρακολουθήσουν το θέαμα.

Η επόμενη ολική έκλειψη ηλίου θα πραγματοποιηθεί στις 13 Νοεμβρίου 2012.

Η νύκτα έπεσε μέρα-μεσημέρι σε μια κατοικημένη ζώνη του Ειρηνικού Ωκεανού, περίπου 700 χλμ. νοτιοανατολικά της Τόνγκα.

Ο κώνος της σεληνιακής σκιάς κάλυψε στη συνέχεια τη Γαλλική Πολυνησία, όπου είχαν συγκεντρωθεί για να παρακολουθήσουν την ολική έκλειψη ηλίου 5.000 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων διασημότητες όπως ο Καναδός σκηνοθέτης του «Avatar» Τζέιμς Κάμερον.

Οι Ταϊτινοι, λάτρεις του ποδοσφαίρου, εγκατέλειψαν οι περισσότεροι τις τηλεοράσεις τους για περίπου τέσσερα λεπτά για να παρακολουθήσουν το φαινόμενο.

Στο Νησί του Πάσχα, σε απόσταση 3.500 χλμ. από τις ακτές της Χιλής, οι 4.000 κάτοικοι και οι ισάριθμοι αστρονόμοι και τουρίστες απόλαυσαν το θέαμα, αν και μια καταιγίδα που είχε ξεσπάσει νωρίτερα εμπόδισε την προσγείωση πολλών αεροπλάνων.

Αυτή η έβδομη ολική έκλειψη ηλίου του 21ου αιώνα κάλυψε ένα στενό διάδρομο μήκους 11.000 χλμ. διασχίζοντας τον Νότιο Ειρηνικό και ολοκληρώθηκε στις 23.52 (ώρα Ελλάδας), λίγο πριν πέσει η νύχτα στην Παταγονία, όπου πολλοί τουρίστες είχαν μεταβεί για να παρακολουθήσουν το θέαμα.

Μία φορά στα 300 χρόνια!

Μια έκλειψη Ηλίου αποτελούσε σε όλες τις εποχές ένα αξιοσημείωτο γεγονός, αν και όχι πάντα για τον ίδιο λόγο. Βέβαια μια ολική έκλειψη Ηλίου είναι κατ΄ αρχήν πολύ σπάνιο φαινόμενο, αφού σε συγκεκριμένο τόπο της Γης συμβαίνει κατά μέσο όρο μια φορά κάθε 300 χρόνια. Επομένως, αν δεν ταξίδευε κανείς με σκοπό να παρατηρήσει μια ολική έκλειψη Ηλίου, η μεγαλύτερη πιθανότητα είναι ότι δεν θα τύχαινε να παρακολουθήσει ούτε μία κατά τη διάρκεια της ζωής του. Πέρα όμως από αυτό το γεγονός, σε διάφορες εποχές η παρατήρηση των ηλιακών εκλείψεων είχε κάθε φορά διαφορετική σημασία. Στην αρχαιότητα είχε ενδιαφέρον, επειδή οι εκλείψεις θεωρούνταν θεϊκά σημάδια για την έκβαση σημαντικών γεγονότων. Στη συνέχεια οι εκλείψεις αποτέλεσαν αντικείμενο επιστημονικής μελέτης, με σκοπό να επιτευχθεί η πρόβλεψή τους. Τέλος επί πολλές εκατονταετίες αποτελούσαν τη μοναδική μέθοδο για την παρατήρηση του ηλιακού στέμματος, που αποτελεί την ανώτερη ατμόσφαιρα του Ηλίου. Τις τελευταίες δεκαετίες η επιστημονική αξία των ολικών ηλιακών εκλείψεων έχει μειωθεί σημαντικά, επειδή η παρατήρηση της μεγαλύτερης περιοχής του στέμματος γίνεται πια με τη βοήθεια ειδικών οργάνων, που ονομάζονται στεμματογράφοι, τοποθετημένων σε τεχνητούς δορυφόρους. Τώρα πια το μεγαλύτερο ποσοστό των παρατηρητών ηλιακών εκλείψεων αποτελείται από ερασιτέχνες αστρονόμους, που ταξιδεύουν μερικές φορές από την άλλη άκρη της Γης για να έχουν τη δυνατότητα να νιώσουν την πρωτόγνωρη συγκίνηση ενός τέτοιου γεγονότος.

Μοναδική για εφέτος
Μια έκλειψη Ηλίου προκαλείται από τη διέλευση της Σελήνης μεταξύ Γης και Ηλίου. Η διαδρομή της σκιάς της Σελήνης πάνω στην επιφάνεια της Γης καθορίζει τον χρόνο και τους τόπους από τους οποίους είναι ορατή η κάθε ηλιακή έκλειψη. Κάθε χρόνο γίνονται από δύο ως πέντε εκλείψεις Ηλίου, δεν είναι όμως όλες ολικές. Η μοναδική εφετινή ολική έκλειψη Ηλίου θα συμβεί σήμερα το βράδυ, σε μια σχεδόν ακατοίκητη περιοχή του Νότιου Ειρηνικού Ωκεανού. Το φαινόμενο θα αρχίσει στις 9.15, ώρα Ελλάδος, οπότε η σκιά της Σελήνης θα περάσει από το νησί Μangaia του νησιωτικού συμπλέγματος Cook. Στη συνέχεια η σκιά θα περάσει, διαδοχικά, από τα νησιά Μehetia και Αnaa της Ταϊτής, από το Αρχιπέλαγος Τuamotu της Γαλλικής Πολυνησίας και από τη Νήσο του Πάσχα. Το φαινόμενο θα τελειώσει δέκα λεπτά πριν από τα μεσάνυχτα, πάντα ελληνική ώρα, όταν η σκιά θα βρίσκεται στο νότιο άκρο Χιλής και Αργεντινής, στην Παταγονία.

Αν δεν υπήρχε το ενδιαφέρον των αστρονόμων, ερασιτεχνών και επαγγελματιών, την ολική αυτή έκλειψη θα παρακολουθούσαν μόνο οι λίγες χιλιάδες κάτοικοι των απομονωμένων νησιών που μόλις ανέφερα. Πολλές χιλιάδες επισκέπτες όμως αναμένεται να ταξιδέψουν στην περιοχή, όχι μόνο με αεροπλάνο σε όσα από τα νησιά έχουν αεροδρόμιο αλλά και με πλοία, συνδυάζοντας μια ευχάριστη κρουαζιέρα με την άνετη παρατήρηση του φαινομένου στην περιοχή της μέγιστης διάρκειας, που θα είναι 5 λεπτά και 20 δευτερόλεπτα. Οι περισσότεροι παρατηρητές θα συγκεντρωθούν στη Νήσο του Πάσχα, το ποίο συνδυάζει τρία σημαντικά στοιχεία: στοιχειώδη τουριστική υποδομή, σχετικά μεγάλη διάρκεια έκλειψης (4 λεπτά και 40 δευτερόλεπτα) και μικρή σχετικά απόσταση από τα πλησιέστερα διεθνή αεροδρόμια του Σαντιάγο και της Ταϊτής. Το επιστημονικό ενδιαφέρον για τη σημερινή ολική έκλειψη στηρίζεται εν μέρει και στο γεγονός ότι είναι η πρώτη μετά την περυσινή αναστροφή του ηλιακού μαγνητικού πεδίου. Το φαινόμενο αυτό συμβαίνει κατά μέσο όρο κάθε 11 χρόνια και συνίσταται στην αλλαγή της πολικότητας του μαγνητικού πεδίου του Ηλίου: ο νότιος μαγνητικός πόλος γίνεται βόρειος και ο βόρειος νότιος. Κατά τη διαδικασία αυτή το μαγνητικό πεδίο αποκτά, για σύντομο χρονικό διάστημα, πολύπλοκη δομή, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση πολύπλοκων δομών στην ανώτερη ατμόσφαιρα του Ηλίου, το στέμμα, και στην αυξημένη μέση θερμοκρασία της κατώτερης ατμόσφαιράς του, τη χρωμόσφαιρα.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

Με αυτόν τον διαφορικό φασματογράφο δικής του κατασκευής θα παρατηρήσει την έκλειψη ο ερασιτέχνης αστρονόμος Αριστείδης Βούλγαρης από τη Νήσο του Πάσχα

Την ολική έκλειψη του Ηλίου θα παρατηρήσουν από τη Νήσο του Πάσχα και τρεις έλληνες αστρονόμοι: ο Γιάννης Σειραδάκης από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης,ο Θανάσης Οικονόμου από το Ινστιτούτο Ενρίκο Φέρμι του Σικάγου και ο Αριστείδης Βούλγαρης, βιολιστής στην ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης.Ο Αρ.Βούλγαρης,φανατικός ερασιτέχνης αστρονόμος και δραστήριο μέλος του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας της συμπρωτεύουσας,είναι πολύ ικανός κατασκευαστής επιστημονικών οργάνων.Στη σημερινή έκλειψη θα χρησιμοποιήσει ένα νέο όργανο που έχει κατασκευάσει,ένανδιαφορικό φασματογράφο. Το όργανο αυτό δέχεται ως και τρεις κάμερες καταγραφής του ηλιακού φάσματος της κατώτερης ηλιακής ατμόσφαιρας,σε διαφορετικά μήκη κύματος.Σήμερα θα έχει προσαρμοσμένες δύο κάμερες, η μία από τις οποίες θα ανιχνεύει μια φασματική γραμμή του υδρογόνου και η άλλη μια φασματική γραμμή του μαγνησίου και μια του σιδήρου.Επειδή οι περιοχές που εκπέμπουν αυτές τις ακτινοβολίες βρίσκονται σε διαφορετικό ύψος από την επιφάνεια του Ηλιου αναμένεται ότι οι παρατηρήσεις θα συνεισφέρουν στην κατανόηση της δομής της κατώτερης ηλιακής ατμόσφαιρας,ειδικά μετά την πρόσφατη αναστροφή της πολικότητας του ηλιακού μαγνητικού πεδίου.

Ο κ. Χάρης Βάρβογλης είναι καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ

Οι Μαύρες Τρύπες

Ευρωπαίοι και Αμερικανοί επιστήμονες, σε μια προσπάθεια να εντοπίσουν ογκώδεις μαύρες τρύπες σε κοντινούς γαλαξίες, έχουν βρει ελάχιστες. Είτε οι μαύρες τρύπες κρύβονται καλύτερα από ότι αντιλαμβάνονται οι επιστήμονες ή παραμονεύουν στο πιο απόμακρο διαστημικό χώρο. Οι επιστήμονες είναι πεπεισμένοι ότι μερικές πολύ ογκώδεις μαύρες τρύπες πρέπει να κρύβονται πίσω από πυκνά σύννεφα αστρικής σκόνης. Οι σκονισμένες καλύψεις επιτρέπουν μόνο στις ενεργειακά υψηλότερες ακτίνες X να τις διαπεράσουν. Έτσι οι ακτίνες X δημιουργούν ένα κοσμικό σύνολο ακτίνων X που διατρέχει όλη την έκταση του διαστήματος.

Προηγούμενη μελέτη της ιταλικής ερευνητικής ομάδας IASF είχε καταλήξει στο συμπέρασμα πως περίπου το 15% των μαύρων τρυπών είναι κρυμμένες. Τώρα, αστρονόμοι από το Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Γκόνταρντ της NASA και το Κέντρο Επιστημονικών Δεδομένων Ιντέγκραλ (Integral - International Gamma Ray Astrophysics Laboratory - Διεθνές Εργαστήριο Αστροφυσικής Ακτινών Γάμμα) στην Ελβετική Γενεύη, έχουν βρει πως το ποσοστό αυτό είναι μικρότερο μετά από διετή μελέτη νέων δεδομένων. Η εργασία δείχνει ότι υπάρχουν σαφώς πολύ λιγότερες κρυμμένες μαύρες τρύπες στο κοντινό μας σύμπαν (σε ποσοστό μικρότερο από 10%), που δύσκολα θα μπορούσαν να δημιουργήσουν την παρατηρηθείσα ακτινοβολία των ακτίνων X. "Λογικά, είναι δύσκολο να βρούμε κάτι που κρύβεται αρκετά καλά κι έχει διαφύγει της ανίχνευσής μας μέχρι τώρα", λέει ο Βόλκερ Μπέκμαν από το Κέντρο Γκόνταρντ της NASA και επικεφαλής της μελέτης που παρουσιάζεται στην επιστημονική επιθεώρηση "The Astrophysical Journal".

Ο ουρανός των ακτίνων X είναι χιλιάδες έως εκατομμύρια φορές πλουσιότερος σε ενέργεια από τον ορατό ουρανό που παρατηρούμε δια γυμνού οφθαλμού. Ένα μεγάλο μέρος της δραστηριότητας των ακτίνων X θεωρείται πως προέρχεται από μαύρες τρύπες που απορροφούν βίαια τα αέρια που τις περιβάλλουν. Οι μέχρι τώρα έρευνες με διάφορα τηλεσκόπια (Chandra, Rossi) έχουν μελετήσει χαμηλής ενέργειας ακτίνες Χ (περίπου 2.000 - 20.000 ηλεκτρονιοβόλτ. Για να υπάρχει σύγκριση η ενέργεια του ορατού φωτός είναι περίπου 2 ηλεκτρονιοβόλτ). Οι δύο πρόσφατες έρευνες μελετούν τις μέχρι τώρα ανεξερεύνητες υψηλά ενεργειακές ή "σκληρές" ακτίνες Χ με ενέργεια 20.000 - 300.000 ηλεκτρονιοβόλτ.

Το σύνολο των ακτίνων Χ που υπάρχουν στο διάστημα έχει ενεργειακά μέγιστα περίπου στα 30.000 ηλεκτρονιοβόλτ. Η θεωρία που έχει αναπτυχθεί αναφέρει πως οι κρυμμένες μαύρες τρύπες είναι υπεύθυνες για τα μέγιστα των 30.000 της κοσμικής ακτινοβολίας των ακτίνων Χ. Το Ιντέγκραλ είναι ο πρώτος δορυφόρος με ευαισθησία ικανή να αναζητήσει αυτές τις μαύρες τρύπες στο κοντινό μας σύμπαν. "Οι κρυμμένες μαύρες τρύπες που έχουμε βρει μέχρι τώρα δεν μπορούν να εξηγήσουν το κοσμικό υπόβαθρο των ακτίνων Χ", αναφέρει ο Μπέκμαν. Υπονοεί πως αν οι κρυμμένες μαύρες τρύπες αποτελούν την πηγή του συνόλου των ακτίνων X θα πρέπει να εντοπιστούν αρκετά μακριά στο διάστημα.

Η εξήγηση που δίνεται για αυτή την άποψη είναι πως οι μαύρες τρύπες που βρίσκονται κοντά μας είχαν όλο το χρόνο να απορροφήσουν ή να απομακρύνουν μακριά τους αέρια και αστρική σκόνη κι επομένως να είναι εύκολα ορατές από τους επιστήμονες. Η εξέλιξη αυτή θα καθιστούσε τις μαύρες τρύπες ανίκανες να παράγουν ακτίνες X επειδή είναι η θερμότητα του αερίου που δημιουργεί τις ακτίνες καθώς αυτό βυθίζεται μέσα στη μαύρη τρύπα, κι όχι η ίδια η τρύπα. Έτσι, εάν η μαύρη τρύπα έχει απομακρύνει τα αέρια και τη σκόνη από το περιβάλλον της δεν θα υπάρχει κάτι για να παράγει τις ακτίνες X.

hubble....

Το Hubble είναι ένα τελειοποιημένο ρομποτικό διαστημικό τηλεσκόπιο, που εκπέμπει από τη εξωτερική ατμόσφαιρα, σε κυκλική τροχιά γύρω από τη γη και στα 593 km πάνω από το επίπεδο της θάλασσας. Έχει περίοδο τροχιάς 96-97 λεπτά και ταχύτητα 28.000 χιλ/ώρα.

Ονομάστηκε έτσι προς τιμήν του ερευνητή Edwin Hubble και τέθηκε πρώτη φορά σε λειτουργία στις 24 Απριλίου του 1990, με συνεργασία της NASA και της EIA, εγκαινιάζοντας ουσιαστικά το πρόγραμμα "Μεγάλα
Παρατηρητήρια".

Ζυγίζει 11 τόνους, το μήκος του είναι 13,2 μ. και η διάμετρός του 4,2 μ. Το τηλεσκόπιο μπορεί να πάρει εικόνας και να κάνει ύψιστη ανάλυση ανά 1" του τόξου.

Το Εξαιρετικά Μεγάλο Τηλεσκόπιο θα εγκαινιαστεί το 2018

Γιγάντιο μάτι στην Ατακάμα

Χιλή
Το Εξαιρετικά Μεγάλο Τηλεσκόπιο θα εγκαινιαστεί το 2018

Στην έρημο Ατακάμα της Χιλής αποφασίστηκε τελικά να κατασκευαστεί το Ευρωπαϊκό Εξαιρετικά Μεγάλο Τηλεσκόπιο (ELT), το μεγαλύτερο του κόσμου, το οποίο θα μπορεί να διακρίνει μικρούς εξωπλανήτες στο μέγεθος της Γης.

Το ELT θα κατασκευαστεί από Ευρωπαϊκό Νότιο Παρατηρητήριο (ESO), το οποίο έχει ήδη τρεις μεγάλες εγκαταστάσεις στην Ατακάμα, ανάμεσά τους το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (VLT).

Το VLT είναι μεν πολύ μεγάλο, θα μοιάζει όμως με νάνο δίπλα στο ELT, το οποίο θα έχει κάτοπτρο διαμέτρου 42 μέτρων και θα βλέπει το Σύμπαν στο ορατό και το εγγύς υπέρυθρο τμήμα του φάσματος.

Το τηλεσκόπιο θα κοστίσει πάνω από ένα δισεκατομμύριο ευρώ και αναμένεται να εγκαινιαστεί το 2018.

Χάρη στο γιγάντιο κάτοπτρό του, το ELT θα μπορεί να πραγματοποιεί φασματικές αναλύσεις για να προσδιορίσει τη σύσταση της ατμόσφαιρας σε πλανήτες εκτός του Ηλιακού Συστήματος.

«Το μέγεθος θα μας επιτρέψει βασικά να δούμε πλανήτες σαν τη Γη» δήλωσε στο Reuters ο Λαρς Λίντμπεργκ Κρίστενσεν, επικεφαλής του τμήματος εκπαίδευσης του Παρατηρητήριου.

«Θα μελετήσουμε τις μαύρες τρύπες, τους γαλαξίες, τη σκοτεινή ύλη και τη σκοτεινή ενέργεια, οι οποίες είναι δύο εντελώς άγνωστα συστατικά ή τμήματα του Σύμπαντος» πρόσθεσε.

Πέντε χώρες- -η Ισπανία, το Μαρόκο, η Νότια Αφρική, η Αργεντινή και η Χιλή- ήταν υποψήφιες για να φιλοξενήσουν το τηλεσκόπιο. Τελικά το ESO επέλεξε το όρος Αρμαζόνες της ερήμου Ατακάμα, με ύψος 3.500 μέτρα και 360 ανέφελες νύχτες το χρόνο.

Όπως εξήγησαν οι αστρονόμοι, η οροσειρά των Ανδεων στα δυτικά της Ατακάμα προστατεύει το βουνό από τα σύννεφα και τις βροχές, ενώ το Ρεύμα του Χούμπολντ που περνά από τις ακτές της Χιλής εκτρέπει τα σύννεφα που έρχονται από την πλευρά του Ειρηνικού.

Η χαμηλή πυκνότητα και υγρασία του αέρα ψηλά στο όρος Αρμαζόνες περιορίζει δραστικά τις παραμορφώσεις που δημιουργεί στις εικόνες του τηλεσκοπίου η ατμόσφαιρα.

Οι Ιάπωνες ετοίμασαν διαστημικό... χαρταετό

Η Ιαπωνική Υπηρεσία Διαστήματος JΑΧΑ έδωσε στη δημοσιότητα φωτογραφίες και στοιχεία για το επαναστατικό σκάφος ΙΚΑRΟS, το όνομα του οποίου παραπέμπει στον «ιπτάμενο» μυθικό ήρωα, αλλά ταυτόχρονα είναι και τα αρχικά της αποστολής (Ιnterplanetary Κitecraft Αccelerated by Radiation Οf the Sun) που σημαίνουν «Διαπλανητικός Χαρταετός-Σκάφος Κινούμενο με Ηλιακή Ακτινοβολία». Τo σκάφος θα εκτοξευτεί μαζί με την αποστολή ΑΚΑΤSUΚΙ που θα ταξιδέψει στην Αφροδίτη. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η εκτόξευση των δύο αποστολών θα γίνει στις 18 Μαΐου. Το ΙΚΑRΟS είναι στην ουσία ένα διαστημικό ιστιοφόρο με ένα μεγάλο «πανί» με διαγώνιο 20 μέτρων που διαθέτει ηλιακές κυψέλες οι οποίες συλλέγουν την ηλιακή ακτινοβολία και τη μετατρέπουν σε ενέργεια.

Το σκάφος διαθέτει και συμβατικό κινητήρα προώθησης, αλλά επιδίωξη των υπευθύνων της αποστολής είναι να διαπιστωθεί αν και με ποιες προϋποθέσεις μπορεί να ταξιδέψει ένα σκάφος στο Διάστημα με τη χρήση ηλιακής ενέργειας. Αν διαπιστωθεί ότι τα διαστημικά ταξίδια με ηλιακή ενέργεια είναι εφικτά, θα ανοίξει μια νέα σελίδα στη διαστημική εξερεύνηση.

Το Σύμπαν τρέχει και επεκτείνεται

ΛΟΝΔΙΝΟ Εντυπωσιακά είναι τα αποτελέσματα της μεγαλύτερης έρευνας που πραγματοποίησε το διαστημικό τηλεσκόπιο Ηubble στα 20 χρόνια λειτουργίας του. Ομάδα αστρονόμων από την Ολλανδία ερεύνησε, με τη βοήθεια του Ηubble, 446 χιλιάδες γαλαξίες και επιβεβαίωσε τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν, όσον αφορά τη διαστολή του Σύμπαντος. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι πράγματι το Σύμπαν επεκτείνεται και μάλιστα επιταχυνόμενο, δηλαδή επεκτείνεται στον χώρο και μάλιστα με ταχύτητες που είναι συνεχώς αυξανόμενες. Ο Αϊνστάιν είχε προβλέψει την ύπαρξη μιας απωστικής δύναμης που δρα αντίθετα από τη βαρύτητα και αναγκάζει τα σώματα να απομακρύνονται μεταξύ τους. Η ύπαρξη αυτής της δύναμης αποτρέπει τη συστολή του Σύμπαντος και την κατάρρευσή του τελικά κάτω από το ίδιο το βάρος του. Στη διάρκεια των ετών η απωστική αυτή δύναμη ονομάστηκε «σκοτεινή ενέργεια» και αποτελεί σταθερό σημείο έρευνας της επιστημονικής κοινότητας εδώ και δεκαετίες. «Η έρευνά μας επιβεβαιώνει ότι υπάρχει μια άγνωστη πηγή ενέργειας στο Σύμπαν που προκαλεί την επιταχυνόμενη διαστολή του» αναφέρει σε ανακοίνωσή του ο Λούντοβικ βαν Βάρμπεκε, του Τμήματος Φυσικής και Αστρονομίας του Πανεπιστημίου Leiden στην Ολλανδία.

Η NASA αναζητεί το άστρο που στέλνει τους κομήτες στη Γη

Επιστήμονες της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA) αναζητούν ένα αόρατο «άστρο του θανάτου», που υποψιάζονται ότι βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον ήλιο μας και το οποίο, κατά καιρούς, «στέλνει» εν δυνάμει καταστροφικούς κομήτες προς το μέρος της Γης.
Το προς το παρόν υποθετικό άστρο, που έχει ήδη βαφτιστεί «Νέμεσις», με βάση τους υπολογισμούς, είναι τεράστιο, πέντε φορές μεγαλύτερο από τον γίγαντα Δία και 7.000 μεγαλύτερο από τη Γη! Θα μπορούσε μάλιστα να είναι αυτό που ευθύνεται για την πρόσκρουση ενός κομήτη ή αστεροειδούς, που εξαφάνισε τους δεινόσαυρους πριν από 65 εκατ. χρόνια. Σύμφωνα με ορισμένους παλαιοντολόγους, κατά τα τελευταία 250 εκατ. χρόνια, η Γη «βομβαρδίζεται» κάθε περίπου 26 εκατ. χρόνια από κάποιο παγωμένο ουράνιο σώμα που προκαλεί μαζική εξαφάνιση των ειδών στον πλανήτη μας.
Μερικοί ερευνητές, σύμφωνα με τη βρετανική «Τέλεγκραφ», θεωρούν ότι πίσω από αυτές τις περιοδικές καταστροφικές προσκρούσεις βρίσκεται ένας άλλος «ένοχος», η «Νέμεσις», που στέλνει ουράνια σώματα να πέσουν πάνω στη Γη. Ορισμένοι αστρονόμοι πιστεύουν ότι το «κρυφό» αυτό άστρο βρίσκεται σε απόσταση περίπου ενός τρίτου του έτους φωτός (δηλαδή 25.000 φορές την απόσταση Ήλιου-Γης).
Εκτιμάται ότι πρόκειται για έναν ερυθρό ή καφέ «νάνο», ένα «αποτυχημένο» άστρο που δεν κατάφερε να δημιουργήσει αρκετή ενέργεια, ώστε να καίει όπως ο ήλιος μας σήμερα. Αν και δεν φαίνεται από τα τηλεσκόπια του ορατού φωτός, ελπίζεται ότι θα γίνει αντιληπτό από το νέο διαστημικό τηλεσκόπιο υπερύθρων ακτίνων WISE της NASA, που εκτοξεύτηκε πέρυσι και άρχισε από φέτος τον Ιανουάριο να «χαρτογραφεί» τους ουρανούς.
Το τηλεσκόπιο αναμένεται να βρει 1.000 καφέ «νάνους» σε μια ακτίνα 25 ετών φωτός από τον ήλιο μας, ώσπου να του τελειώσουν τα καύσιμα τον Οκτώβριο (το κοντινότερο κανονικό άστρο στη Γη απέχει περίπου 4,5 έτη φωτός). Το ηλιακό μας σύστημα πιστεύεται ότι περιβάλλεται από μια τεράστια σφαίρα παγωμένων σωμάτων,
το λεγόμενο «Νέφος Όορτ», σε υπερδιπλάσια απόσταση από την «Νέμεση».
Μερικά από αυτά τα παγωμένα σώματα έλκονται προς τη Γη ως κομήτες και μερικοί επιστήμονες πιστεύουν ότι γι' αυτό φταίει η ελκτική δύναμη που ασκεί η βαρύτητα της αόρατης «Νέμεσης». Μια ένδειξη ότι η τελευταία όντως υπάρχει, είναι η ανακάλυψη το 2003 ενός μυστηριώδους νάνου πλανήτη, της «Σέντνα», που έχει μια
περίεργη επιμήκη τροχιά γύρω από τον ήλιο μας, διάρκειας 12.000 γήινων ετών.
Σύμφωνα με τον αστρονόμο Μάικ Μπράουν που την ανακάλυψε, «η Σέντνα είναι ένα πολύ περίεργο αντικείμενο. Δεν θα έπρεπε καν να βρίσκεται εκεί που βρίσκεται! Δεν πλησιάζει ποτέ κανέναν από τους γιγάντιους πλανήτες ή τον ήλιο μας. Έχει τη δική της πορεία, χάρη στην απίστευτα εκκεντρική τροχιά της. Ο μόνος τρόπος να έχει αποκτήσει μια τέτοια τροχιά, είναι να την έχει ωθήσει κάποιο άλλο γιγάντιο
σώμα - άρα, λοιπόν, τι υπάρχει εκεί πέρα;».

ΦΥΣΙΚΗ

Πολυσύμπαν «Επικίνδυνη» ιδέα ή μαγικό κλειδί της φυσικής;

Στο πολυσύμπαν τα παράλληλα σύμπαντα γεννούν παράλληλα σύμπαντα που γεννούν παράλληλα σύμπαντα. Ξενάγηση στην πιο υπερβατική θεωρία της φυσικής που μοιάζει να έχει λύσεις για όλα: από την ποσότητα της σκοτεινής ενέργειας ως τη σχετικότητα του χρόνου

AMANDA GEFTER

Δίνοντας λύσεις σε βασανιστικά ερωτήματα, το Πολυσύμπαν, αν και «άπιαστο», φαίνεται να έχει πολλές αρετές. Παρ΄ όλα αυτά αρκετοί επιστήμονες- και όχι μόνο ο κ. Έλις- θεωρούν αυτή την ιδέα επικίνδυνη. Η κύρια αιτία ανησυχίας είναι το γεγονός ότι προϋποθέτει την ύπαρξη ενός πλήθους μη παρατηρήσιμων συμπάντων, κάτι το οποίο σημαίνει ότι η όλη ιδέα είναι ανεπίδεκτη εξέτασης. Αν κάτι τόσο θεμελιώδες είναι ανεπίδεκτο εξέτασης, υποστηρίζει ο κ. Ελις, τότε υπονομεύονται τα ίδια τα θεμέλια της επιστήμης. Δεν έχουν όμως όλοι οι φυσικοί την ίδια γνώμη... Τα τελευταία ευρήματα φαίνεται μάλιστα πως δικαιώνουν τους «αιρετικούς»!

Μπορούμε να συγκρίνουμε τα άπειρα;

Ενας από τους προσκεκλημένους στο πάρτι του κ. Ελις, οΡαφαέλ Μπουσό του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ ανακάλυψε τους τελευταίους μήνες έναν τρόπο για να παρακαμφθεί το πρόβλημα των μη παρατηρήσιμων συμπάντων. Ξαφνικά κατόρθωσε να μετατρέψει το Πολυσύμπαν, από προβληματική εικασία που απειλούσε να ανατρέψει την επιστήμη, σε μια θεωρία που υπόσχεται προβλέψεις τις οποίες μπορούμε να εξετάσουμε. Οι ανακαλύψεις του δείχνουν στους φυσικούς έναν δρόμο προς τον υπέρτατο στόχο, την ένωση της κβαντομηχανικής και της βαρύτητας σε μια ξεκάθαρη θεωρία των πάντων.

Το επίτευγμα του κ. Μπουσό είναι εξαιρετικά εντυπωσιακό επειδή πέτυχε εκεί όπου πολλοί άλλοι είχαν προσπαθήσει αλλά είχαν αποτύχει. Το βασικό πρόβλημα που συναντούσαν ήταν το εξής: σαν την κβαντομηχανική και τη θερμοδυναμική, η κοσμολογία του Πολυσύμπαντος αποτελεί μια άσκηση στη στατιστική. Για ένα σύμπαν μέσα στο Πολυσύμπαν δεν μπορεί κανείς να προβλέψει ποια θα είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του - πόση σκοτεινή ενέργεια θα περιέχει, ας πούμε. Το καλύτερο που μπορεί να κάνει είναι να υπολογίσει τις πιθανότητες που υπάρχουν να φαίνεται έτσι όπως φαίνεται βάσει του πόσο πιθανό είναι να υπάρχει ένα σύμπαν με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά μέσα στο Πολυσύμπαν. Ο υπολογισμός των πιθανοτήτων απαιτεί όμως ένα «μέτρο»- ένα μαθηματικό εργαλείο που να λέει πώς θα προσδιοριστούν οι σχετικές πιθανότητες. Και το να βρει κανείς ένα σωστό μέτρο για το Πολυσύμπαν είναι κάθε άλλο παρά εύκολο. Το πρόβλημα είναι ότι μέσα σε ένα άπειρο Πολυσύμπαν ό,τι μπορεί να συμβεί θα συμβεί- για άπειρες φορές. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η πιθανότητα χάνει κάθε νόημα.«Πώς να συγκρίνεις τα άπειρα;»ρωτάει οΑντρέ Λίντε του Πανεπιστημίου Στάνφορντ.

Η «λάθος» στιγμή
Πριν από την εργασία του κ. Μπουσό, η κοινώς αποδεκτή προσέγγιση ήταν να επιλέγει κανείς ένα «στιγμιότυπο» του Πολυσύμπαντος σε μια δεδομένη χρονική στιγμή και να υπολογίζει τα χαρακτηριστικά όλων των παράλληλων συμπάντων που υπάρχουν μέσα σε αυτό σημειώνοντας πόσες διαφορετικές τιμές εμφανίζονται για την ποσότητα της σκοτεινής ενέργειας. Στη συνέχεια μπορούσε κανείς να υπολογίσει κατά προσέγγιση τις σχετικές πιθανότητες του Πολυσύμπαντος καθώς αυτό αναπτύσσεται στον χρόνο μαζί με τον άπειρο αριθμό παράλληλων συμπάντων του.

Δυστυχώς σε αυτή την προσέγγιση υπάρχει ένα μεγάλο κενό, το οποίο συνοψίζεται στο «σε μια δεδομένη στιγμή»: σύμφωνα με τη Θεωρία της Σχετικότητας τουΑϊνστάιν, η φράση αυτή αφαιρεί κάθε νόημα από το όλο εγχείρημα. Το πρόβλημα προκύπτει από την παρατήρηση του Αϊνστάιν ότι τα ρολόγια «τρέχουν» διαφορετικά για τους διαφορετικούς παρατηρητές. Δύο γεγονότα που είναι ταυτόχρονα για μένα δεν είναι ταυτόχρονα για εσάς, οπότε οι τρόποι «χρονικής διαίρεσης» του Πολυσύμπαντος είναι άπειροι. Κανένας δεν είναι περισσότερο «αληθινός» από οποιονδήποτε άλλον, επομένως δεν υπάρχει λόγος να προτιμήσει κανείς μια χρονική διαίρεση έναντι μιας άλλης- και οι διαφορετικές χρονικές στιγμές μπορούν να οδηγήσουν σε εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα.

Ξεχάστε το «μάτι του Θεού»
Η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει την ιδέα ότι το Πολυσύμπαν μπορεί να περιγραφεί χωρίς να υπάρχει παρατηρητής, από μια εξωτερική, συνολική άποψη, σαν αυτήν που θα είχε το «μάτι του Θεού». Ο κ. Μπουσό συνειδητοποίησε ότι αυτό ακριβώς οδηγούσε σε όλα αυτά τα προβληματικά άπειρα. Αποφάσισε λοιπόν να υπολογίσει τις πιθανότητες με βάση αυτά που οποιοσδήποτε παρατηρητής μπορεί να δει μέσα από το δικό του σύμπαν.

Η κβαντομηχανική μάς λέει ότι το κενό του Διαστήματος δεν είναι άδειο: αντιθέτως, σφύζει από ενέργεια. Επίσης μας λέει ότι, αργά ή γρήγορα, οποιοδήποτε δεδομένο σύμπαν θα αποσυντεθεί αυτογενώς δίνοντας τη θέση του σε ένα άλλο με μικρότερη ενέργεια. Πράγματι οι περισσότεροι κοσμολόγοι βλέπουν τη Μεγάλη Εκρηξή μας ακριβώς σαν ένα τέτοιο γεγονός, κατά τη διάρκεια του οποίου το κενό στο οποίο ζούμε γεννήθηκε από ένα κενό μεγαλύτερης ενέργειας που αποτελούσε ένα σύμπαν προγενέστερο από το δικό μας. Αυτό το οποίο έχει σημασία εδώ ωστόσο είναι ότι υπάρχει μια πληθώρα πιθανών συμπάντων τα οποία μπορούν να γεννηθούν με αυτόν τον τρόπο- το καθένα με τη δική του πιθανότητα. Προσθέτοντας όλες αυτές τις πιθανότητες ο κ. Μπουσό μπόρεσε να υπολογίσει τις πιθανότητες του παρατηρητή καταλήγοντας σε ένα σύμπαν με ένα συγκεκριμένο σύνολο χαρακτηριστικών.

Με αυτή την προσέγγιση ο κ. Μπουσό κατόρθωσε να εξαγάγει πιθανότητες για πράγματα όπως η σκοτεινή ενέργεια σε οποιοδήποτε δεδομένο σύμπαν, χωρίς να χρειαστεί να καταφύγει σε μια γενική άποψη χωρίς παρατηρητή ή σε εικασίες για το τι θα μπορούσε να συμβαίνει σε ασύνδετα παράλληλα σύμπαντα έξω από το οπτικό μας πεδίο. Ονομάζει την προσέγγισή του «αιτιώδες διορθωτικό μέτρο» και το σημαντικό είναι ότι λειτουργεί. Τη χρησιμοποίησε για να προβλέψει την τιμή της σκοτεινής ενέργειας που θα έπρεπε να βλέπουμε στο δικό μας Σύμπαν και κατέληξε σε ένα αποτέλεσμα το οποίο προσεγγίζει κατά πολύ την τιμή που παρατηρείται.

Βρήκαμε λοιπόν τη λύση; Οχι ακριβώς. Το πρόβλημα με το αιτιώδες διορθωτικό μέτρο είναι ότι το αποτέλεσμα εξαρτάται από την ενέργεια του κενού του Σύμπαντος με το οποίο ξεκινά ο υπολογισμός. Και μια τέτοια αυθαιρεσία αποτελεί ανάθεμα για τους φυσικούς.

Το ολόγραμμα που τα λέει όλα

Είναι το Σύμπαν μας μοναδικό ή αποτελεί τμήμα ενός «Πολυσύμπαντος» με άπειρα παράλληλα σύμπαντα σαν φυσαλίδες;

Ενώ ο κ. Μπουσό εργαζόταν σε αυτά που βλέπει ένας παρατηρητής μέσα στο Πολυσύμπαν, ένας κοσμολόγος, οΑλεξάντερ Βιλένκιντου Πανεπιστημίου Ταφτς της Βοστώνης, διατύπωνε μιαν άλλη προσέγγιση. Μαζί με τονΖάουμε Γκάμγκατου Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης αναζήτησε ενδείξεις για την εξαγωγή του μέτρου σε μια προηγούμενη δουλειά του αργεντινού φυσικούΧουάν Μαλντασένα του Ινστιτούτου Προωθημένων Μελετών του Πανεπιστημίου του Πρίνστον.

Ο κ. Μαλντασένα εξέταζε τη Θεω ρία των Χορδών για την κατασκευή μοντέλων συμπάντων όταν έκανε μια εκπληκτική ανακάλυψη. Βρήκε ένα μοντέλο ενός σύμπαντος με παράξενο σχήμα και πέντε διαστάσεις, το οποίο ήταν ακριβώς ισοδύναμο με ένα απλούστερο μοντέλο στο τετραδιάστατο όριό του. Αυτό αποτελεί ένα κλασικό παράδειγμα της λεγομένης «Ολογραφικής Αρχής», της ιδέας ότι σε ένα σύμπαν με οποιονδήποτε αριθμό διαστάσεων όλα τα φυσικά χαρακτηριστικά του εσωτερικού του μπορούν να κωδικοποιηθούν στο εξωτερικό όριό του περίπου κατά τον ίδιο τρόπο με τον οποίο ένα δισδιάστατο ολόγραμμα πιστωτικής κάρτας κωδικοποιεί όλες τις πληροφορίες που αφορούν ένα τρισδιάστατο αντικείμενο.

Ο κ. Βιλένκιν και ο κ. Γκάμγκα σκέφτηκαν ότι συνολικά το Πολυσύμπαν θα πρέπει αντίστοιχα να έχει μια ολογραφική εικόνα στο όριό του. Στην περίπτωση αυτή ωστόσο το όριο δεν αποτελεί ένα σύνορο στον χώρο αλλά στον χρόνο, απείρως μακριά στο μέλλον. Θα μπορούσε το μέτρο του Πολυσύμπαντος να κρύβεται εκεί;

Η απίστευτη σύγκλιση
Ο κ. Μπουσό προβληματίστηκε. Αν και πίστευε ότι το αιτιώδες διορθωτικό μέτρο του είχε πιο ευοίωνες προοπτικές, αποφάσισε να δει τι θα συνέβαινε αν προσπαθούσε να εξαγάγει ένα μέτρο για το Πολυσύμπαν μελετώντας το όριό του.«Ηθελα να βρω έναν ξεκάθαρο τρόπο μεταφοράς αυτών που μάθαμε από τον Μαλντασένα στο Πολυσύμπαν»λέει.

Οπως αποδείχθηκε, το να εστιάζει κανείς σε ένα τμήμα του ορίου είναι αντίστοιχο με το να επιλέγει διαφορετικά, πεπερασμένα χρονικά τμήματα στο εσωτερικό του Πολυσύμπαντος. Για να το καταλάβετε, φανταστείτε ότι στέκεστε σε ένα σκοτεινό δωμάτιο με την πλάτη γυρισμένη στον έναν τοίχο. Ανάβετε έναν φακό ο οποίος δημιουργεί έναν μεγάλο φωτεινό κύκλο στον απέναντι μακρινό τοίχο. Οσο προχωρείτε προς τον απέναντι τοίχο, ο φωτεινός κύκλος μικραίνει. Οσο περισσότερο απομακρύνεστε από τον τοίχο από τον οποίο ξεκινήσατε, τόσο μικρότερη γίνεται η φωτεινή περιοχή. Με άλλα λόγια, υπάρχει μια ξεκάθαρη σχέση ανάμεσα στις περιοχές του μελλοντικού σας ορίου και στην απόσταση από το σημείο εκκίνησής σας. Με ανάλογο τρόπο μια συγκεκριμένη περιοχή του ορίου του Πολυσύμπαντος συνδέεται με έναν δεδομένο χρόνο στο εσωτερικό του.

Το ισχυρό σημείο αυτής της προσέγγισης είναι ότι παρακάμπτει το πρόβλημα που έχει θέσει ο Αϊνστάιν, αυτό του χρόνου ο οποίος είναι σχετικός για κάθε διαφορετικό παρατηρητή. Εδώ το όριο μας λέει ποιο παράλληλο σύμπαν υπήρχε σε έναν δεδομένο χρόνο. Γνωρίζοντας αυτό, μπορεί να αρχίσει κανείς να συγκρίνει σύμπαντα και να υπολογίσει την πιθανότητα του να βρει ένα με μια δεδομένη τιμή σκοτεινής ενέργειας, για παράδειγμα.

Καθώς ο κ. Μπουσό μελετούσε αυτό το μέτρο παρατήρησε κάτι εκπληκτικό. Το «συνολικό μέτρο» στο οποίο είχε καταλήξει χρησιμοποιώντας την ολογραφική αναπαράσταση του Πολυσύμπαντος και του μελλοντικού ορίου του ήταν ακριβώς ισοδύναμο με το αιτιώδες διορθωτικό μέτρο που είχε ήδη εξαγάγει εξετάζοντας απλώς τι μπορεί να δει ένας μεμονωμένος παρατηρητής. Οι δύο εντελώς διαφορετικές προσεγγίσεις αποδείχθηκαν δύο διαφορετικοί τρόποι για να δει κανείς την ίδια υποκείμενη πραγματικότητα: η μία εξετάζει ένα σύνολο πιθανών θεωριών για έναν μεμονωμένο παρατηρητή, η άλλη συνολικά την άπειρη ιστορία ενός απείρου αριθμού ασύνδετων παράλληλων συμπάντων.

Δύο άνθρωποι με δεκανίκια...
«Αυτό ήταν πραγματικά εκπληκτικό» λέει ο κ. Μπουσό.«Για μένα ήταν απίστευτο όταν συνειδητοποίησα ότι τα δύο μέτρα δίνουν ακριβώς τις ίδιες πιθανότητες». Αυτή η ισοδυναμία αποδεικνύεται εξαιρετικά χρήσιμη, καθώς οι αδυναμίες του ενός μέτρου αποτελούν τα δυνατά σημεία του άλλου και το αντίστροφο.«Είναι σαν δύο άνθρωποι με δεκανίκια που στηρίζουν ο ένας τον άλλον»συμπληρώνει.

Ενώ λοιπόν στο αιτιώδες διορθωτικό μέτρο οι απαντήσεις εξαρτώνται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τα σύμπαντα από τα οποία ξεκινά ο παρατηρητής, το συνολικό μέτρο δεν πάσχει από αυτή την ασάφεια. Στο Πολυσύμπαν, τα παράλληλα σύμπαντα γεννούν παράλληλα σύμπαντα που γεννούν παράλληλα σύμπαντα, έτσι ώστε οι αρχικές συνθήκες γρήγορα χάνονται μέσα στο πλήθος και δεν έχουν πια σημασία όταν πρέπει να υπολογιστούν οι πιθανότητες. Στην πραγματικότητα η συνολική εικόνα καθορίζει ποιο θα πρέπει να είναι το κενό έναρξης της προσέγγισης του αιτιώδους διορθωτικού μέτρου.

Από την άλλη πλευρά, ενώ το συνολικό μέτρο πάσχει από το πρόβλημα της «διπλής πληροφορίας», το αιτιώδες διορθωτικό μέτρο του κ. Μπουσό το παρακάμπτει με επιτυχία.

Τα επακόλουθα μπορεί να είναι τεράστιας σημασίας. Τα δύο ισοδύναμα μέτρα δεν προσέφεραν μόνο μια πρόβλεψη για τη σκοτεινή ενέργεια του δικού μας Σύμπαντος η οποία ταιριάζει με τις παρατηρήσεις, αλλά είναι και τα δύο εμπνευσμένα με διαφορετικό τρόπο από την Ολογραφική Αρχή. Αυτό υποδηλώνει ότι η Ολογραφική Αρχή θα μπορούσε να μας οδηγήσει σε μια θεωρία κβαντικής βαρύτητας- την πολυπόθητη Θεωρία των Πάντων που αντικατοπτρίζει τη δυναμική του Σύμπαντος.«Εξετάζοντας το πρόβλημα του μέτρου φαίνεται ότι αποκτούμε γνώσεις, ίσως απρόσμενα,γύρω από άλλα,εξίσου βαθιά μυστήρια, κυρίως το πώς να διατυπώσουμε την κβαντική θεωρία του Πολυσύμπαντος» λέει ο κ. Μπουσό.

Ακόμη και ο κ. Ελις έχει εντυπωσιαστεί από αυτά τα αποτελέσματα. «Είναι ένα χρήσιμο και ενδιαφέρον τεστ συνέπειας που βασίζεται σε γοητευτικές αλλά εικοτολογικές θεωρίες της φυσικής»λέει. Υπάρχει επίσης ένα ακόμη σημαντικό επακόλουθο. Αν η ισοδυναμία του κ. Μπουσό ισχύει, τότε όχι μόνο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το μέτρο της για να κάνουμε πραγματικές, εξετάσιμες προβλέψεις, αλλά μπορούμε επίσης να κάνουμε υπολογισμούς στο Πολυσύμπαν χωρίς καν να αναφερθούμε σε μη παρατηρήσιμα σύμπαντα που κρύβονται πέρα από τον κοσμικό μας ορίζοντα. Ολα όσα χρειαζόμαστε να ξέρουμε για το Πολυσύμπαν μπορεί να βρίσκονται εδώ, μέσα στο Σύμπαν μας.

ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΟΥ ΕΛΕΦΑΝΤΑ
Ο ταν οΣτίβεν Χόκινγκυπολόγισε ότι οι μαύρες τρύπες εκπέμπουν ενέργεια και τελικά εξατμίζονται, δημιούργησε ένα βασανιστικό ερώτημα: Τι γίνονται οι πληροφορίες για την ύλη που έχει πέσει μέσα τους; Αν διαφεύγουν πίσω στο Σύμπαν, θα πρέπει να τρέχουν με ταχύτητα μεγαλύτερη από αυτήν του φωτός, παραβιάζοντας τη Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν. Αν εξαφανίζονται, παραβιάζουν ένα θεμελιώδες αξίωμα της κβαντομηχανικής. Αυτή η σπαζοκεφαλιά είναι γνωστή ως το παράδοξο της απώλειας πληροφορίας των μαύρων οπών.

Η απάντηση έρχεται από τη θεωρία που είναι γνωστή ως Ολογραφική Αρχή, η οποία υποστηρίζει ότι η φυσική στο εσωτερικό μιας περιοχής χωροχρόνου είναι ισοδύναμη με τη φυσική στο όριο αυτής της περιοχής. Μπορείτε να φανταστείτε μια μαύρη τρύπα ως ισοδύναμη ενός καυτού αερίου με συνηθισμένα σωματίδια στο όριο του Σύμπαντος. Εφόσον ένα καυτό αέριο συνηθισμένων σωματιδίων δεν χάνει ποτέ τις πληροφορίες του, το ίδιο ισχύει και για μια μαύρη τρύπα.

Το μάθημα από την Ολογραφική Αρχή είναι ότι κανένας παρατηρητής δεν θα πρέπει ποτέ να βλέπει πληροφορίες να εξαφανίζονται από το Σύμπαν. Αν η Αλίκη κοιτάζει από απόσταση έναν ελέφαντα να πέφτει σε μια μαύρη τρύπα, θα τον δει να πλησιάζει τον ορίζοντα γεγονότων της μαύρης τρύπας, όπου θα αποτεφρώνεται από την ακτινοβολία Χόκινγκ, και να επιστρέφει προς το μέρος της σαν ένας θλιβερός σωρός στάχτης. Εν τω μεταξύ ο Μπομπ, ο οποίος πέφτει μαζί με τον ελέφαντα μέσα στη μαύρη τρύπα, θα βλέπει τον ελέφαντα να διασχίζει τον ορίζοντα σώος και να ζει κανονικότατα έως ότου πέσει στη μοναδικότητα του πυρήνα της μαύρης τρύπας.

Σύμφωνα με την Ολογραφική Αρχή, και οι δύο ιστορίες πρέπει να είναι αληθινές. Πώς όμως μπορεί ο ελέφαντας να είναι ένας σωρός στάχτης έξω από τον ορίζοντα και ζωντανός μέσα στη μαύρη τρύπα; Θα έλεγε κανείς ότι ο ελέφαντας έχει κλωνοποιηθεί, οι νόμοι της φυσικής όμως απαγορεύουν τέτοιου είδους «διπλές» πληροφορίες.

Ο κοσμολόγος Ραφαέλ Μπουσό θεωρεί ότι το παράδοξο προκύπτει από τη λανθασμένη ιδέα ότι μπορούμε να περιγράψουμε ταυτοχρόνως τι συμβαίνει τόσο μέσα όσο και έξω από τον ορίζοντα, ενώ στην πραγματικότητα κανένας μεμονωμένος παρατηρητής δεν μπορεί να δει ταυτόχρονα και τα δύο. Με άλλα λόγια, για να έχει νόημα η φυσική, η περιγραφή του Σύμπαντος θα πρέπει να περιοριστεί σε αυτό που ένας μεμονωμένος παρατηρητής μπορεί να δει. Η προσέγγιση είναι εντελώς διαφορετική από την παλιά ιδέα ότι μπορούμε να περιγράψουμε ολόκληρο το Σύμπαν από μια συνολική, εξωτερική και χωρίς παρατηρητή άποψη σαν αυτήν που θα είχε το «μάτι του Θεού».

Το να μιλάμε για το Πολυσύμπαν σαν αυτό να μπορεί να παρατηρηθεί ολόκληρο μονομιάς, υποστηρίζει ο κ. Μπουσό, οδηγεί σε μία ακόμη μεγαλύτερη ασυναρτησία από το να προσπαθούμε να περιγράψουμε ταυτοχρόνως τι συμβαίνει μέσα και έξω από τον ορίζοντα μιας μαύρης τρύπας.

© 2010 Νew Scientist Μagazine, Reed Βusiness Ιnformation Ltd.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=33&artId=320055&dt=14/03/2010#ixzz0iRCpBkkr